وقتی آمبولانس جلوی بخش بیماران روانی پایگاه لکلند تگزاس ترمز زد، فرح با دیدن درهای بدون دستگیره و پنجره‌های میله‌دار شوکه شد: «شاید ۵ دقیقه پیش دیوانه‌ها روی این تخت خوابیده بودند!»؛ این تنها بخشی از تحقیر حاکمی بود که ۳۷ سال فکر می‌کرد آمریکا پشت اوست.

«خدا می‌داند و شاه و بس!»؛ این جمله پاسخ وزیر دربار پهلوی به حذف ناگهانی رئیس شرکت نفت از مذاکرات حیاتی نفت بود؛ نقل‌قول‌هایی از خاطرات اسدالله علم ابعاد تازه‌ای از دیوانه‌بازی‌های مدیریتی و ریخت‌وپاش‌های محمدرضا پهلوی را رو می‌کند.

وقتی صدها هزار تن سیمان زیر باران بنادر ایران به سنگ تبدیل می‌شد و ۶۳ درصد درآمد کشور در جیب ۲۰ درصد مرفه می‌رفت، پرویز راجی در خاطراتش از وحشت محمدرضا پهلوی برای روی کار آمدن دموکرات‌ها در آمریکا نوشت؛ هراسی که البته پشت درهای بسته نیاوران با باج‌دهی نفتی و تسلیحاتی فروکش کرد.

«دوره پشتیبانی بدون قید و شرط ما از شاه سپری شده است.» این اعتراف جیمز کارتر بود. درست همان روزی که پیام محرمانه‌ای حاوی لیست ۲۱ نفره از رجال پهلوی به تهران مخابره شد تا شورای نیابت سلطنت تشکیل شود.

محمدرضا پهلوی که روزی می‌گفت «اگر دیکتاتور بودم مثل هیتلر حزب واحد می‌ساختم»، وقتی حزب رستاخیز را اجباری کرد صراحتاً گفت: هرکس وارد این تشکیلات نشود بی‌وطن است؛ جایش یا در زندان است یا فردا گذرنامه‌اش را دستش می‌گذاریم تا برود!

«به قلب و مغز اغتشاشگران شلیک کنید!»؛ این دستورالعمل مستشاران آمریکایی به ارتش در ظهر ۳۰ تیر ۱۳۳۱ بود. چند ساعت بعد، آسفالت خیابان‌های تهران از خون صدها شهید سرخ شد، اما تیر واشنگتن به سنگ خورد و نخست‌وزیر دست‌نشانده غرب پنج روزه پا به فرار گذاشت. این پیوند میان استعمار قدیم و جدید، امروز کماکان در جنگ علیه ایران ادامه دارد و هدف هنوز همان است: تسلیم کردن اراده یک ملت.

در اوایل سال ۱۳۵۶ (۴۹ سال قبل) درست در روزهایی که پایتخت برای چند ساعت روشناییِ شبانه معطل برق بود و خاموشی‌ها امان مردم را می‌برید، ایران نخستین کشوری بود که گران‌ترین و پیشرفته‌ترین جنگنده‌های جهان را با میلیاردها دلار از درآمد نفتی خریده بود، تناقضی آشکار از یک ارتشِ ویترینی که در روز حادثه، حتی رمق دفاع از رژیمِ سازنده‌اش را هم نداشت.

نخست‌وزیری که می‌گفت ایرانیان حتی توان اداره یک کارخانه سیمان را ندارند، فکرش را هم نمی‌کرد که موج خروشان افکار عمومی، امپراتوری بریتانیا را در خاورمیانه به زانو درآورد. اسناد محرمانه نشان می‌دهند که چگونه دربار پهلوی برای خوش‌خدمتی به اربابان غربی، مقابل ملت خود صف‌آرایی کرد اما در نهایت قافیه را باخت.

۶۴ سال پیش در چنین روزهایی، بازار تهران شاهد نمایش تشریفاتی معاون رئیس‌جمهور آمریکا بود؛ نمایش دیپلماتیکی که پشت پرده‌اش، خط و نشان‌های تند واشنگتن برای مدیریت مطلق تهران قرار داشت. این سفر، نقطه آغاز تزریق دکترین کندی به رژیم پهلوی بود.

رژیمی که با کودتای ۲۸ مرداد تثبیت شده بود، حالا به تعبیر مشاوران کندی، در نظر مردم ایران «فاسد، ارتجاعی و آلت دست امپریالیسم» بود. واشنگتن برای پیشگیری از یک انقلاب کوبایی دیگر در منطقه، نسخه‌ای از اصلاحات صوری را برای شاه پیچید که حتی نمایش «انتخابات آزاد» در تابستان ۱۳۳۹ ش (۶۷ سال قبل) با اعتراف خود محمدرضا پهلوی به شکست انجامید.

چندی پیش رضا پهلوی خاطراتی درباره وضعیت امکانات ورزشی ایرانِ پیش از انقلاب تعریف کرده بود. این گفته‌های پهلوی در این روزها دست‌به‌دست می‌شود؛ سخنانی که از کمبودها و محدودیت‌های موجود در حوزه ورزش طی دوران پهلوی حکایت دارد.

تهدید جدید ترامپ مبنی بر تصرف زیرساخت‌های نفتی ایران و کنترل بازار انرژی، یک رونوشت ناشیانه از سرنگونی مادورو در ونزوئلا و سقوط مصدق در ایران است؛ اما غرش موشک‌ها در پایگاه‌های منطقه‌ای آمریکا، تنگه هرمزی که مسدود شده و قیمت‌ نفت نشان می‌دهد که این بار، چرخ تاریخ قرار نیست به عقب برگردد.

خرداد سال ۱۳۵۷ محمدرضا پهلوی کارگران معترض را به موش‌هایی تشبیه کرد که باید دُمشان را گرفت و بیرونشان انداخت؛ حالا پس از چند دهه، پسرش در فضای مجازی ردای حمایت از همان طبقه را به تن کرده است.

در کنار ازدواج‌های رسمی محمدرضا پهلوی، خاطرات نزدیکان، اسناد به جای مانده از ساواک و یادداشت‌های روزانه درباریان، از روابط دیگری خبر می‌دهند که در سایه و پشت درهای بسته دربار شکل می‌گرفت. در این گزارش به گوشه‌ای از زندگی شخصی می‌پردازیم که در فساد جنسی غرق بود و عاقب هم به‌خاطر مصرف بیش از حد قرص‌های آن جان داد.

محمدرضا پهلوی فکر می‌کرد با پاک کردن «هجرت پیامبر(ص)» از تقویم، می‌تواند تاریخ را به عقب برگرداند، اما فقط ساعتِ سقوط خودش را جلو انداخت. پروژه‌ای که از جلسات چاپلوسانه دربار شروع شد و به مضحکه‌ای میان روشنفکران و خشمی مقدس در بازار انجامید.

بررسی رویدادهای گوناگون و پی‌درپی در دوره حکومت محمدرضا پهلوی، نشان می‌دهد که کشتار مردم توسط این رژیم، عملاً به یک امر عادی تبدیل شده بود.

سلطنت‌طلبان همواره مدعی بوده‌اند که محمدرضا پهلوی در سال ۱۳‌۵۷، از ایران فرار نکرده و همچنین برای حفظ تاج و تخت، مردم را نکشته است. پهلوی‌ها در دهه‌های گذشته بارها این ادعا را تکرار کرده‌اند؛ اما این ادعا با حقایق تاریخی به‌شدت در تضاد است.

محمدرضا پهلوی موقع خروج از کشور چقدر سرمایه خارج کرد؟

دختر رضا ربع پهلوی با بردلی شرمن از تجار موفق یهودی ازدواج کرده است.

یک کاربر فضای مجازی در توئیتر نوشت: