فوت و فن مدیریت استرس

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» 

فشارهای شغلی و ارتباطات روزافزون در زندگی مدرن، استرس را به تجربه ای شایع و معمول تبدیل کرده است. اما آیا شناخت بهتر شخصیت فرد می تواند راهی برای مقابله با تنش های روزمره باشد؟

برای بسیاری از افراد، استرس به جزئی همیشگی از زندگی تبدیل شده است. این احساس ناخوشایند، گاه بدون دلیل خاصی به سراغ افراد می آید و روح و جسم آن ها را خسته و تحلیل می برد. حال و هوای سال های اخیر، به ویژه در دوران همه گیری کرونا، نشان داد که شیوه های جدید کاری و ارتباطات دیجیتال چطور می توانند به افزایش این فشارها کمک کنند. برگزاری چندین جلسه آنلاین بدون فاصله در یک روز، به حالتی طبیعی برای بسیاری از کارکنان تبدیل شد؛ اما این عادت اغلب با احساس خستگی مفرط، فرسودگی ذهنی و کاهش کیفیت زندگی شخصی همراه بوده است.

نقش شخصیت در مدیریت استرس

در نگاه اولیه، استرس اغلب به شرایط محیطی یا حجم کاری نسبت داده می شود، اما بررسی عمیق تر نشان می دهد که ویژگی های شخصیتی هر فرد نیز تأثیر بسزایی در چگونگی تجربه ی استرس دارد. درک این ویژگی ها و نیازهای پشت پرده آنها می تواند راهی مؤثر برای کنترل تنش های روزمره باشد.

یکی از مفاهیم مهم در این زمینه، تفاوت درون گرایی و برون گرایی و تأثیر آن بر تأمین انرژی روانی است. افراد درون گرا معمولاً از طریق خلوت و بازاندیشی انرژی می گیرند، در حالی که برون گراها از تعاملات اجتماعی و حضور در جمع نیرو می گیرند. تضاد این نیازها با حجم بالای تعاملات می تواند برای فرد درون گرا خستگی شدید و برای فرد برون گرا کاهش انرژی و انگیزه به همراه داشته باشد.

شخصیت شناسی در ابعاد عمیق تر

ویژگی های شخصیتی تنها به دوگانه ی درون گرا و برون گرا محدود نمی شوند. یکی از مدل های علمی شناخته شده در این حوزه، «مدل پنج عاملی شخصیت» یا همان «بیگ فایو» است که شخصیت انسان را در پنج بُعد اصلی بررسی می کند:

• گشودگی به تجربه: تمایل به تجربه های جدید و ایده های نو.
• وظیفه شناسی: نظم، برنامه ریزی و تعهد در کار و زندگی.
• برون گرایی: نحوه ی دریافت انرژی روانی، از طریق جمع یا تنهایی.
• توافق پذیری: شیوه ی برخورد با دیگران و میزان تمایل به هماهنگی یا بیان اختلاف نظر.
• روان رنجوری: گرایش به تجربه هیجان های منفی همچون اضطراب یا نگرانی.

این ویژگی ها در هر فرد به شکلی منحصربه فرد بروز می کند و آزمون های شخصیت شناسی می توانند چارچوبی کلی از این تفاوت ها ارائه کنند.

تفاوت بین رفتار عادی و رفتار تحت فشار

زمانی که نیازهای شخصیتی برآورده شوند، فرد می تواند واکنش هایی منطقی تر و متعادل تر نشان دهد. اما اگر این نیازها نادیده گرفته شوند، استرس افزایش می یابد و رفتارهای غیرمعمول یا ناسازگار رخ می دهد. برای مثال، فردی با احساس مسئولیت زیاد، در محیطی که فاقد نظم است، ممکن است دچار استرس و عصبانیت شود یا به طور برعکس، فردی که تحمل ساختارهای سخت را ندارد، احساس خفگی کند.

چگونه نیازهای شخصیتی را مدیریت کنیم؟

شناخت دقیق نیازهای شخصیتی به افراد کمک می کند تا تصمیم های آگاهانه تری بگیرند و محیط خود را برای بهبود عملکرد و کاهش استرس تنظیم کنند. به عنوان نمونه، فردی درون گرا با محدودکردن تعداد جلسات کاری و ایجاد فواصل استراحت، می تواند تعادل بیشتری در انرژی روانی خود ایجاد کند. در مقابل، فرد برون گرا با افزایش تعاملات اجتماعی یا جلسات هم فکری، انرژی بیشتری به دست می آورد.

روی مسیر خودآگاهی

فرایند خودآگاهی ابزاری است برای مدیریت بهتر احساسات و تنش ها. طرح سؤالات ساده ای از خود در مواقع استرس، مانند «چرا این احساس را دارم؟» یا «چه نیازی از من برآورده نشده است؟»، می تواند به شناسایی عوامل استرس زا و ایجاد راهکاری عملی کمک کند.