سیدمسعود شجاعی طباطبایی، کاریکاتوریست و از عکاسان دفاع مقدس، وقتی به جبهه می‌رفت برای روحیه دادن به رزمنده‌ها ‌کاریکاتورهایی می‌کشید و خیلی وقت‌ها صدام، سوژه اثر هنری‌اش بود.

فرماندهان نظامی ایران در دوران دفاع مقدس در حالی دوشادوش رزمنده‌ها زیر بمب و موشک بعثی‌ها حضور داشتند که مزدشان هم‌اندازه پایه حقوق مصوب کشور بود.

مرتضی حاج‌باقری فرمانده تخریب لشکر ۴۱ ثارالله می‌گوید: یکبار حاج قاسم من را احضار کرد و در حالی که نامه‌ای در دست داشت، گفت: چرا بچه‌های تخریب را اذیت می‌کنی؟!

روزی بنی‌صدر به بازدید از جبهه رفته بود. او به دودکش آشپزخانه‌ای اشاره کرد و از یکی از رزمنده‌ها پرسید: «این توپخانه چقدر برد دارد؟»

بعد از شهادت مهدی باکری در عملیات بدر، فرمانده‌ها و رزمنده‌ها خود را باخته بودند و یگان‌ها یکی یکی منهدم می‌شدند. با این حال یک پیام از دفتر امام خمینی(ره) طوری همه را سرپا کرد که یک سال بعد فاو را فتح کردیم.

خبرنگارها دور رزمنده‌ها را گرفته بودند و یکی‌یکی با آن‌ها مصاحبه می‌کردند‌. یکی از رزمنده‌ها که از مصاحبه خوشش نمی‌آمد، جمله‌ای گفت که همه را به خنده انداخت.

رزمنده‌های ایرانی در خاک عراق مشغول پیشروی بودند که هلیکوپتری بالای سرشان ظاهر شد. یک نفر در هلیکوپتر رزمنده‌ها را به تسلیم شدن دعوت می‌کرد.

رزمنده‌ها دور هم جمع بودند و غرق صحبت که یک دفعه صدای صلوات بلند شد. یکی به تازه‌واردها که نمی‌دانستند جریان چیست، گفت: «آخر فلانی غیبت کرد!»

رزمنده‌ها کلاس‌های درب و داغان و جنگ‌زده یک مدرسه را سروسامان می‌دادند تا بتوانند چند روزی در آن زندگی کنند‌. یکی از رزمنده‌ها جلوی تخته رفت و داد زد: «بابا آب داد!» بقیه هم تکرار کردند.

این روزها چیزی دوست‌داشتنی‌تر از یک کولر یا یک لیوان آب تگری نیست. این در حالی است که رزمنده‌های دوران دفاع مقدس در بیابان‌های جنوب کشور امیدی به این چیزها نداشتند و مجبور بودند دست به دامن خلاقیت خودشان شوند.

از آموزش طاقت‌فرسای غواصی برگشته‌اند و همگی غرق خوابند. اما هنوز چیزی استراحتشان نگذشته که صدای اذان بیدارشان می‌کند‌.

بعثی‌ها شیمیایی زده بودند و رزمنده‌های ایرانی مجبور بودند یکی از پتوهای سنگر را جلوی صورتشان بگیرند تا شیمیایی نشوند؛ اما چند لحظه بعد بوی شیمیایی را به بوی بد پتو ترجیح دادند و آن را بر زمین انداختند.

بعثی‌ها می‌خواستند حمله کنند و ارتش سلاح سنگین به گروه رزمنده‌های ایرانی نمی‌داد. فرمانده گروه بشکه‌های خالی را آورد و بین بچه‌ها پخش کرد. کسی علت این کار را نمی‌دانست؛ اما پایان عملیات یکی از بعثی‌ها سکته کرده بود.

مداح مراسم نیامده بود. یکی از همرزمانم شیطنت کرد و به مافوق‌مان گفت: غلامرضا مداح درجه یک اراک است. او هم به من اصرار کرد تا دعای کمیل را بخوانم. طوری دعا را خواندم که آخر مراسم همه به من چپ‌چپ نگاه می‌کردند.