به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت»
در روزهای اخیر، ادعاهایی درباره توقف یا محدودیت عبور قطارهای چین و روسیه به ایران از مسیر ترکمنستان و قزاقستان خبرساز شد؛ ادعاهایی که حتی پای تحریمهای جدید آمریکا را نیز به میان کشید. با این حال، راهآهن ایران این خبرها را تکذیب کرده و آمارهای جدید از روندی متفاوت حکایت دارد؛ روندی که نشان میدهد تجارت ریلی چین و ایران نهتنها متوقف نشده، بلکه در ماههای اخیر رشد قابل توجهی داشته است.نقیزاده، مدیرکل بازرگانی خارجی راهآهن، با اشاره به وضعیت مرزهای ریلی کشور اعلام کرد که مبادلات قطارها در مرزهای سرخس و اینچهبرون بهصورت عادی ادامه دارد و هیچ توقفی در پذیرش و اعزام قطار در مرزهای ریلی کشور ایجاد نشده است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که به آمار حمل ریلی چین و ایران نگاه کنیم. به گفته مدیرکل بازرگانی خارجی راهآهن، حمل کالا از چین به ایران از مسیر قزاقستان و ترکمنستان در مدت اخیر چندین برابر شده و تعداد قطارهای این مسیر از حدود ۷ قطار در سال به روزانه ۳ قطار رسیده است؛ تغییری که نشاندهنده افزایش تقاضا برای استفاده از مسیر ریلی شمالی ایران است.
این مسیر از چین آغاز شده و پس از عبور از قزاقستان و ترکمنستان، از طریق مرز اینچهبرون وارد شبکه ریلی ایران میشود. در کنار آن، مسیر دیگری نیز برای انتقال کالا از چین فعال است که کالاها پس از رسیدن به بندر آکتائو در قزاقستان، از طریق دریای خزر به بنادر شمالی ایران منتقل میشوند.ترکمنستان در این شبکه جایگاه ویژهای دارد؛ چراکه از یک سو حلقه اتصال ایران به آسیای مرکزی، چین و روسیه محسوب میشود و از سوی دیگر بخشی از مسیر شاخه شرقی کریدور شمال–جنوب نیز از خاک این کشور عبور میکند.
بر اساس اظهارات راهآهن، حجم مبادلات کالایی سالانه در این مسیر به حدود ۴ میلیون تن میرسد که بخش عمده آن ترانزیتی است.افزایش تقاضا باعث شده توسعه مرزهای شمالی نیز در دستور کار قرار گیرد. مرزهای سرخس و اینچهبرون در حال حاضر مجموعاً حدود ۵ میلیون تن عملکرد دارند، اما هدفگذاری راهآهن افزایش ظرفیت این دو مرز به بیش از ۱۰ میلیون تن است. توسعه خطوط ریلی اینچهبرون، افزایش تجهیزات بارگیری و تخلیه، اصلاح رویهها و رفع موانع لجستیکی از جمله اقداماتی است که برای رسیدن به این هدف دنبال میشود.
در سوی دیگر، فعالان تجاری نیز بر ضرورت استفاده گستردهتر از این ظرفیت تأکید دارند. پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل و لجستیک اتاق تهران، اعلام کرده که در شرایط محدودیت مسیرهای دریایی، کریدورهای ریلی و زمینی چین اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. به گفته او، انتقال کالا از چین به ایران از مسیر ریلی، در صورت نبود اختلال، حدود سه تا چهار هفته زمان میبرد.
مسئولان همچنین به دنبال افزایش بهرهوری این مسیر هستند. استفاده از کانتینرهای برگشتی برای صادرات کالاهای ایرانی، توسعه قطارهای باری، کاهش زمان توقف در مرزها و اصلاح رویههای گمرکی میتواند هزینه بالاتر حمل ریلی نسبت به دریا را تا حدی جبران کند.در همین حال، توسعه بنادر شمالی نیز بخشی از این راهبرد است. بنادر امیرآباد و کاسپین به شبکه ریلی سراسری متصل هستند و عملکرد ریلی آنها نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته است.بنابراین، در حالی که جنجالهای اخیر درباره توقف مسیر ریلی چین و ایران نگرانیهایی ایجاد کرده، دادههای اعلامشده از سوی راهآهن تصویر دیگری ارائه میدهد.
افزایش تعداد قطارهای چین از ۷ قطار در سال به ۳ قطار در روز، در کنار برنامه افزایش ظرفیت مرزهای شمالی، نشان میدهد مسیر ریلی چین–ایران در حال تبدیل شدن به یکی از گزینههای مهم تجارت خارجی کشور است؛ مسیری که برای تثبیت آن، بیش از هر چیز به توسعه زیرساخت، کاهش توقفهای مرزی و هماهنگی میان کشورهای مسیر نیاز دارد.
در روزهایی که محدودیتهای دریایی باعث افزایش اهمیت مسیرهای زمینی و ریلی ایران شده، آمارها از رشد قابل توجه تردد قطارهای چین در مسیر ایران حکایت دارد. تعداد قطارهای چین به ایران در این مسیر حدود سه برابر شده و به یک قطار در هر سه تا چهار روز رسیده است. همزمان، روسیه نیز ارسال محمولههای خود به ایران از مسیر اینچهبرون (مرز مشترک ریلی با ترکمنستان) را آغاز کرده و بر اهمیت این شاهراه ریلی افزوده است.
در چنین شرایطی، هدف قرار گرفتن پل «آقتکهخان» در آققلا که در اواسط تیرماه رخ داده بود، اهمیت راهبردی این مسیر را بیش از پیش نمایان میکند؛ مسیری که میتواند بخشی از فشار ناشی از محدودیتهای دریایی را خنثی کند. حتی سهبرابر شدن قطارهای چین نیز ظاهراً آنقدر برای ترامپ مهم بود که اینبار آققلا را هدف گرفت.
