به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت»
در میان تمام سفرهای دیپلماتیک تاریخ معاصر، کمتر رویدادی به اندازه سفر خرداد سال ۱۳۱۳ رضا پهلوی (اول) به ترکیه، بر ساختار اجتماعی ایران اثرگذار بوده است.
رضا پهلوی به همراه یک هیئت هفدهنفره راهی ترکیه شد؛ دیداری رسمی با مصطفی کمال آتاتورک که جرقه عمیقترین دگرگونیهای فرهنگی دوره پهلوی اول را روشن کرد. رضاخان از جهات گوناگون به مرد معاصر سرشناستر از خود، مصطفیکمال، شباهت زیادی داشت.
هر دو میخواستند جامعه چند فرقهای سنتی خود را به ملتی مدرن مبدل سازند. هر دو نوسازی را با غربی کردن و گذشته را با عدم کارایی اداری هرج و مرج قبیلهای اقتدار مذهبی و عدم تجانس اجتماعی و آینده را با همگونی فرهنگی، وحدت سیاسی و تجانس قومی یکسان میدانستند. هر دو در تلاش بودند تا با زور زنان را از خانههایشان بیرون آورند و به زندگی اجتماعی وارد کنند.
بعد از این سفر بود که به دستور رضا پهلوی پوشیدن چادر ممنوع شد و فرایند کشف حجاب با جدیتی تمام آغاز شد تا جایی که مقامات عالیرتبه در صورتعدم همراهی همسران بیحجابشان در ضیافتها، عزل میشدند و حتی کارکنان ردهپایین مانند رفتگران نیز در صورت عدم تمکین، مجازات میشدند. رضاخان دو سال پس از این سفر، به محمود جم، نخستوزیر وقت، گفت: «نزدیک به دو سال است که مسئله کشف حجاب ذهن من را به خود مشغول کرده است؛
بهویژه از هنگامی که به ترکیه رفتم و زنان این کشور را بدون حجاب مشاهده کردم؛ زنانی که دوشادوش مردان در کارهای مملکت به آنها کمک میکنند. دیگر از هر زن چادری که میبینم بدم میآید. حجاب دشمن پیشرفت و ترقی است.»
با این حال، این دگرگونی ظاهری با ساختار حقوقی جامعه همخوانی کاملی نداشت. در حالی که از زنان خواسته میشد به عرصه اجتماعی وارد شوند، قوانین مدنی همچنان مردان را برتر میدانست؛ حق چهار همسر همزمان، طلاق یکطرفه، سرپرستی قانونی خانواده و سهم ارث بیشتر برای مردان پابرجا بود و زنان همچنان از حق رأی و نامزدی در انتخابات محروم بودند. این تناقض سبب شد تا بخشی بزرگ از تودههای مردم، این اقدام را نه گامی در جهت آزادی، بلکه نوعی اجبار و سرکوب قلمداد کنند.
