دو علت مهم کاهش آب دریای خزر+عکس

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ،

سید اسکندر صیدایی، رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور، اخیرا درمورد عقب‌نشینی دریای خزر گفته است که دریای خزر به‌ویژه در ناحیه شمال آن با کمبود آب مواجه شده و شاهد بروز پهنه‌هاى خشکی در شمال، شرق و غرب خزر هستیم.

احمدرضا لاهیجان زاده، معاون سازمان حفاظت محیط زیست  می‌گوید که اگر روند فعلی کاهش دریای خزر ادامه یابد، تا سال ۲۱۰۰ حدود یک سوم مساحت دریای خزر از دست خواهد رفت.

یکی از عوامل مهم کاهش سطح آب دریای خزر، گرمایش جهانی و تغییر اقلیم است؛ افزایش دما باعث افزایش تبخیر در سطح دریاچه و حوضه آبریز شده است. مطالعات گسترده‌ای توسط دانشمندان روسیه، آذربایجان، ترکمنستان و همچنین محققان ایرانی در مراکز تحقیقاتی انجام شده که دلایل این کاهش سطح آب را بررسی کرده‌اند. بر اساس این تحقیقات، حدود ۸۰ درصد آب ورودی دریای خزر از طریق رودخانه‌ها و بارش‌ها تأمین می‌شود که از این میزان، تنها ۶۴ درصد مربوط به آورد رودخانه ولگا است؛ این رودخانه نقشی تعیین‌کننده در وضعیت آبی دریاچه دارد و میانگین ورودی آن حدود ۳۵ میلیارد مترمکعب در سال است.

بر اساس اعلام دانشمندان، در سال‌های اخیر، با تغییر الگوهای جوی، مسیر طوفان‌ها و بارش‌ها از اطلس به عرض‌های بالاتر منتقل شده است. این جابه‌جایی باعث کاهش بارندگی در حوضه آبریز ولگا، افت دبی این رودخانه و در نتیجه کاهش ورودی آب به دریای خزر شده است.

امید صدیقی مدیرکل دفتر آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست  می‌گوید که علاوه بر کاهش ورودی آب رود ولگا به دریای خزر، نتایج جدید نشان می‌دهد که عامل اصلی تغییرات اقلیمی است. افزایش دما باعث افزایش شدت تبخیر شده و از سوی دیگر سرعت و جهت باد نیز تغییر کرده است.

وی توضیح می‌دهد که سرعت باد افزایش یافته و جهت آن از شمال شرق به جنوب غرب تغییر کرده است. این تغییر جهت باد که از سمت قزاقستان و ترکمنستان می‌وزد، با ایجاد کانون‌های گردوغبار، روند تبخیر را تشدید کرده است.

همچنین بر اساس برآوردهای علمی، سالانه حدود ۱۵۰ میلیارد مترمکعب تبخیر از سطح دریای خزر رخ می‌دهد که رقم بسیار بالایی است. مدل‌های اقلیمی نشان می‌دهند که این روند حداقل تا ۱۵ سال آینده ادامه خواهد داشت و پدیده تغییر اقلیم به‌طور جدی بر وضعیت دریای خزر اثر می‌گذارد.

از سویی دیگر، مورد پیش‌بینی‌ها، چندین سناریوی مختلف بررسی شده است. در بدبینانه‌ترین سناریو، کاهش سطح آب خزر تا ۱۸ متر برآورد شده که بدترین وضعیت ممکن را نشان می‌دهد. البته سناریوهای خوش‌بینانه‌تری نیز وجود دارند که بر اساس آن‌ها در بازه زمانی ۱۵ تا ۳۰ سال آینده، کاهش تراز آب کمتر خواهد بود. برخی از کارشناسان حتی پیش‌بینی می‌کنند که در ۱۰ سال آینده، این کاهش تراز به تدریج متوقف شود؛ زیرا نوسانات سطح آب دریای خزر در دوره‌های مختلف یک پدیده طبیعی است.

مدیرکل دفتر آلودگی‌های دریایی سازمان محیط زیست می‌گوید که طبق مدل‌های موجود، حدود ۳۵ درصد از مساحت دریاچه در آینده از دست خواهد رفت که بیشترین عقب‌نشینی در مناطق روسیه و قزاقستان رخ می‌دهد. در مقابل، آذربایجان کاهش کمتری را تجربه خواهد کرد و کمترین میزان عقب‌نشینی در سواحل ایران اتفاق می‌افتد، زیرا شیب بستر دریاچه به سمت ایران است و بیشترین عمق دریای خزر در بخش ایرانی قرار دارد.

پژوهشگران همچنین هشدار داده‌اند که این کاهش می‌تواند پیامدهای جدی زیست‌محیطی و اقتصادی برای کشورهای حاشیه‌ای به همراه داشته باشد، از جمله تهدید گونه‌های آبزی، کاهش ماهیان خاویاری و مشکلات برای فعالیت‌های بندری و کشاورزی.

کارشناسان توصیه می‌کنند که با توجه به پیش‌بینی‌های بلندمدت، برنامه‌ریزی‌ها باید با بدترین سناریو کاهش آب صورت گیرد تا آثار اقلیمی و اقتصادی به حداقل برسد.