به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت»
خط رهبری: "ما بیم داریم که ایدهی حل شدن در نظم جهانی یا همان ایده نرمالسازی، در میان مسئولان امنیتی و نظامی ما نفوذ کند و آنها در میانه یک جنگ وجودی با رژیم منحوس صهیونیستی به دیپلمات و بیانیهنویس تبدیل شوند."این دغدغهی یکی از دانشجویان بود که آن را در دیدار رمضانی با رهبر شهید در واپسین روزهای سال ۱۴۰۳ مطرح کرد. دغدغهای که نشان از نقد به عملکرد مسئولان و فرماندهان جنگ داشت، اما آیا مبتنی بر واقعیت بود؟ آیا این جملات، یک نقد منصفانه و برآمده از اطلاعات کافی بود؟پاسخ رهبر شهید انقلاب کوتاه و قاطع بود: «این درست نیست؛ نه، آن کسانی که باید کاری را انجام بدهند، در وقت خودش کار را انجام دادند.»
۱۴۰۳/۱۲/۲۲
ایشان در ادامه، ریشه اینگونه سخنان را در بیاطلاعی دانستند و با ذکر یک نکتهی دقیق منتقدین را به تأمل فرا خواندند: «اگر آن کاری که شما متوقّعید انجام بگیرد و انجام نمیگیرد، دنبال کنید و تحقیق کنید ــ که البتّه بعضی جاها قابل تحقیق هم نیست، برای اینکه مسائل سرّی است خیلی از این مسائل ــ خواهید دید که نه، موجّه است؛ یعنی آن عملی که انجام گرفته یا عملی که انجام نگرفته، کاملاً دارای توجیه است.
۱۴۰۳/۱۲/۲۲
و سپس به چند اصل کلیدی در تبیین عملکرد مسئولان و فرماندهان پرداختند و در باب نقد منصفانه هشدار دادند: «آن کسانی که متصدّی این کارها هستند، دلبستگیشان، وابستگیشان، عشقشان و آمادگیشان به انقلاب کمتر از من و شما نیست؛ آنها را نمیشود متّهم کرد؛ محاسبه دارند، حساب دارند، با محاسبه کار میکنند؛ آنچه انجام میدهند، اگر شما هم جای آنها بودید همین کار را انجام میدادید؛ این احتمال را همیشه در ذهنتان داشته باشید و متّهم نکنید افراد را؛ یعنی در حوادثی که مشاهده میکنید احیاناً یک ابهامی برای شما دارد، احتمال یک محاسبهی درست را همیشه بدهید، که ممکن است پشت این تصمیمگیری یک محاسبهی درستِ واقعیای وجود داشته باشد.»
۱۴۰۳/۱۲/۲۲
اخلاق نقد در میدان نبرد
آن روزها، آغاز درگیریهای ایران با رژیم صهیونیستی بود که تحلیلهای گوناگونی مخصوصا در میان قشر جوان و دانشجو در باب عملکرد مسئولان و فرماندهان و نیروهای امنیتی شکل میگرفت. اگر چه بسیاری از آن نقدها دلسوزانه بود اما گاهی از جادهی انصاف و منطق خارج میشد. امروز نیز بیش از گذشته با طیف وسیعی از تحلیلها و گمانهزنیها مواجهایم. اگرچه اقتضای جنگ ایجاب میکند تا بستری برای نظرهای مخالف و موافق در هر مسئلهای ایجاد شود؛ اما باید پیش از هر اظهاری آن را در چارچوب نقد سازنده و انقلابی قالب زد. نقدی که ابزار سواستفاده دشمن را فراهم نکند و اتحاد و انسجام جامعه را نشانه نگیرد.آنچه از سخنان و بیانات رهبر شهید در طول سالهای مختلف برمیآید، یک نظام جامع برای نقد مسئولانه، عاقلانه و منصفانه است. نظامی که نه سد راه نقد، بلکه مسیر درست آن را هموار میکند. بر پایه همین منظومه فکری، میتوان اصول و خطوط قرمزی را استخراج کرد که رعایت آنها، نقد را در مسیر اصلاح نگه میدارد و از تبدیل شدن آن به عامل تخریب جلوگیری میکند.
پنج خط قرمز نقد
در نظام فکری رهبر شهید، نباید از خطوط قرمز غفلت کرد. این خطوط قرمز، ضامن سلامت نقد و مانع از خسارت آن به جامعه و نظام هستند:اول، تهمت و افترا؛ دقیقاً همان خطایی که در پرسش دانشجو وجود داشت: نسبت دادن نرمالسازی و عقبنشینی به نیروهای نظامی بدون هیچ مدرکی. امام شهید بهصراحت فرمودند: «نقد کردن با تهمت زدن فرق میکند؛ مراقب باشید وقتی نقد میکنید، کسی را متّهم نکنید.» ۱۴۰۳/۱۲/۲۲دوم، فحاشی، لحن خصمانه و خشمآلود؛ نقد باید با لحنی قابل قبول بیان شود که شنونده آن را نصیحت بداند، نه دشنام. امام شهید تأکید داشتند که «تذکّر دادن باید جوری باشد که موجب بیاعتمادی عمومی نشود، اهانت وجود نداشته باشد و روشهای خشمآلود وجود نداشته باشد.»
۱۳۹۴/۰۱/۰۱
سوم، سیاهنمایی و بنبستنمایی؛ اینکه جوری انتقاد کنیم که وقتی مردم عادی آن را میشنوند، احساس کنند همهی درها بسته است. امام شهید این شیوه از نقد را بهشدت محکوم میکردند: «این ناامید میکند مردم را؛ از این بجد باید پرهیز بشود. اختلافافکنی، دو قطبیسازی، ناامیدسازی، بدبینسازی به مسئولان تصمیمگیر، اینها نباید در انتقادات باشد.»
۱۴۰۳/۱۲/۲۲
چهارم، بدبینانه بودن؛ سوءظن به مسئولان و نهادها، سمّی است که فضای اعتماد را از بین میبرد. امام شهید میفرمودند: «این ویروس بدبینی چیز بدی است؛ بدبینی به سپاه، بدبینی به دولت، بدبینی به مجلس، بدبینی به قوّهی قضائیّه، بدبینی به نهادهای انقلابی.»
۱۳۹۷/۰۶/۱۵
«نگاه به کسی که در میدان هست و در صف مقدّم مشغول فعّالیّت است، نباید نگاه بدبینانه و از روی سوء ظن باشد. خب افراد مؤمن، افراد انقلابی، افراد پُر جدّ و جهد، پُرکار مشغول کارند، دارند در این زمینه کار میکنند.؛ اگر نقدی هم میشود خوشبینانه باشد، بدبینانه نباشد.» ۱۴۰۱/۰۱/۲۳
پنجم، تضعیفکنندگی؛ یکی از نکات مهم امام شهید ناظر به نقد، پرهیز از تضعیف افراد فعال در میدان بود: «[نقد] موجب تضعیف این کسانی نشود که در این میدان مشغول تلاش و کار هستند؛ و امید مردم هم تضعیف نشود.» ۱۴۰۱/۰۱/۲۳
مرز میان اصلاح و تخریب
نقد اگر از اصول خود فاصله بگیرد، دیگر اصلاحگر نیست؛ خود به مسئله تبدیل میشود. آنچه رهبر شهید ترسیم میکردند، نه خاموش کردن صدای نقد بلکه ترسیم مرز میان نقد مسئولانه و تخریب ناخواسته است؛ مرزی که از انصاف، تحقیق، پرهیز از اتهام و حفظ امید و انسجام ملی میگذرد.
بهویژه در شرایط جنگ و مواجهه با دشمن، هر سخن و تحلیلی علاوه بر درستی یا نادرستی، باید با این معیار نیز سنجیده شود که آیا به تقویت جبهه خودی میانجامد یا ناخواسته در خدمت روایت دشمن قرار میگیرد. عبور از این خطوط قرمز حتی اگر با نیت خیر باشد، نقد را از یک ابزار اصلاح به عاملی برای فرسایش سرمایه اجتماعی و تضعیف قدرت ملی تبدیل خواهد کرد.
