در پی انتشار گزارش اخیر آژانس و اظهارات رسانهای مدیرکل آن درباره فقدان دسترسی به برخی تأسیسات آسیبدیده، وضعیت ذخایر اورانیوم و موضوع موسوم به «از دست رفتن پیوستگی دانش» در برنامه هستهای ایران، لازم است چند نکته مورد تأکید قرار گیرد:
اول، آقای گروسی از «ابهام»، «فقدان دسترسی» و «از دست رفتن پیوستگی دانش» سخن میگوید؛ اما این وضعیت در خلأ ایجاد نشده است. تأسیسات هستهای تحت پادمان، هدف حملات نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل قرار گرفتند. مدیرکل آژانس که نشان داد کاملا در اختیار آمریکا و غرب است، متاسفانه هیچگاه این حملات را محکوم نکرد. نمیتوان منشأ اختلال را نادیده گرفت و سپس پیامد همان اختلال را علیه ایران صورتبندی کرد.
دوم، اگر موضوع، راستیآزمایی و عدم اشاعه است، نخستین انتظار از مدیرکل آژانس، موضعگیری صریح و حقوقی در برابر حمله به تأسیسات تحت پادمان است. چنین حملهای فقط نقض حاکمیت ایران نیست؛ ضربهای مستقیم به ایمنی هستهای، نظام پادمانی و اعتبار رژیم عدم اشاعه است. آیا مدیرکل جسارت دارد که بالاخره علیه این اقدام خلاف حقوق بین الملل و منشور ملل متحد آمریکا موضعگیری کند؟ با این رویکرد سیاسی و وابستگی، نامبرده که کاندیدای دبیرکلی سازمان ملل نیز هست، چگونه می تواند این سازمان مهم را به صورت مستقل و حرفه ای مدیریت کند؟!
سوم، تکرار عدد «۶۰ درصد» و طرح سناریوهای احتمالی درباره سلاح، بدون توضیح دقیق چارچوب حقوقی، بیشتر سیاسی است تا فنی. در ان.پی.تی سقف عددی برای درصد غنیسازی مقرر نشده است؛ معیار حقوقی، عدم انحراف مواد و فعالیتهای هستهای به سمت مقاصد نظامی است. برنامه هستهای ایران صلحآمیز بوده و ایران در چارچوب تعهدات قانونی خود عمل کرده است.
چهارم، آژانس نمیتواند هم آثار حمله نظامی را گزارش کند، هم از کنار مسئولیت عاملان آن بگذرد، و هم از ایران بخواهد هزینه فنی و سیاسی ناامنی ایجادشده توسط متجاوزان را بپردازد. این نه راستیآزمایی است، نه اعتمادسازی.
پنجم، اگر آژانس میخواهد بخشی از راهحل دیپلماتیک باشد، باید از تبدیل گزارش فنی به ابزار فشار سیاسی پرهیز کند. پادمان با اقدام نظامی، تهدید و قطعنامهسازی تقویت نمیشود؛ با بیطرفی، رعایت حقوق بینالملل، احترام به حاکمیت دولتها و محکومیت صریح حمله به تأسیسات تحت نظارت آژانس تقویت میشود.
ششم، نمیتوان تأسیسات تحت پادمان را بمباران کرد، دسترسی و ایمنی لازم برای بازرسی را از بین برد، و سپس پیامد همان حمله را به عنوان ابهام علیه ایران به کار گرفت.
