رژیم پهلوی استاد سرکوب اعتراض دانشجویان بود

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» 

بررسی اسناد تاریخی نشان می‌دهد که رابطه حکومت پهلوی با دانشگاه، رابطه‌ای امنیتی و مبتنی بر کنترل سیاسی بود. دانشگاه در نگاه حکومت پهلوی بالقوه کانون تهدید تلقی می‌شد و همین نگاه، الگوی رفتاری رژیم را در مواجهه با اعتراضات دانشجویی شکل می‌داد.

دانشگاه؛ از نهاد علمی تا «مسئله امنیتی»

در خاطرات اسدالله علم، نزدیک‌ترین فرد به محمدرضا شاه پهلوی، تصویری روشن از ذهنیت شاه دیده می‌شود. شاه اعتراض دانشجویان را «غرولند مردم» نمی‌دانست بلکه آن را «خیانت به کشور» تلقی می‌کرد. این تعبیر از آنجا اهمیت ویژه دارد که نشان می‌دهد اعتراض مدنی در نگاه حاکمیت پهلوی نه یک حق سیاسی، بلکه تهدیدی علیه نظام محسوب می‌شد.

همین ذهنیت به سیاست عملی حکومت تبدیل شد، شاه حتی دستور داده بود اگر در دانشگاه «بوی سیاست» به مشام برسد، آنجا اشغال شود. این جمله، خلاصه سیاست دانشگاهی پهلوی است، سیاستی که می گفت «دانشگاه فقط تا وقتی قابل تحمل بود که سیاسی نشود.»

حمله نظامی به دانشگاه تهران در ۱ بهمن ۱۳۴۰

در حمله نظامی به دانشگاه تهران در اول بهمن ۱۳۴۰، نیروهای کماندو به فرماندهی منوچهر خسروداد و با دستور مستقیم شاه وارد دانشگاه شدند.

نتیجه این عملیات نظامی در یک فضای علمی منجر به ضرب و شتم گسترده دانشجویان و اساتید، انتقال صدها نفر به بیمارستان، تخریب تجهیزات آموزشی و کتابخانه‌ها و استعفای رئیس دانشگاه در اعتراض به خشونت شد.

گزارش رئیس دانشگاه از صحنه، فضای دانشگاه را به «هجوم قشون به خاک دشمن» تشبیه می‌کند. این تشبیه اغراق‌آمیز نیست؛ زیرا دانشگاه عملاً مانند میدان عملیات نظامی تلقی شد.

این حادثه تنها یک برخورد موردی نبود، بلکه نشان‌دهنده الگوی حکمرانی بود که معتقد بود هرجا اعتراض شکل گرفت، پاسخ امنیتی داده شد.

۱۶ آذر ۱۳۳۲؛ سرکوبی که به نماد تاریخی بدل شد

پس از کودتای ۲۸ مرداد، اعتراض دانشجویان به ازسرگیری رابطه با انگلیس و سفر ریچارد نیکسون به تهران با تیراندازی نیروهای امنیتی مواجه شد و سه دانشجو کشته شدند.

شهادت شاهدانی مانند مصطفی چمران نشان می‌دهد که سرکوب از پیش طراحی شده بود.

این رویداد بعدها به نماد تاریخی تبدیل شد، زیرا نشان داد حکومت حتی در فضای دانشگاه نیز از خشونت مستقیم ابایی ندارد.
کانال تلگرام جهان نیوز

دانشگاه تبریز، ۱۳۵۷؛ تداوم سیاست خشونت

اسناد ساواک نشان می‌دهد در اعتراضات دانشگاه آذرآبادگان، نیروهای امنیتی پس از ورود به محوطه دانشگاه به تیراندازی روی آوردند و دانشجویان کشته و مجروح شدند. گزارش رسمی استاندار نیز «خشونت بی‌رویه گارد» را علت فاجعه معرفی می‌کند.

در اینجا نیز الگو همان است، اعتراض برابر بود به ورود نیروهای امنیتی، تیراندازی و در نهایت کشته و زخمی شدن دانشجویان.

۱۳ آبان ۱۳۵۷؛ پایان یک روند

در آبان ۵۷، محاصره نظامی دانشگاه تهران و تیراندازی به دانشجویان و دانش‌آموزان معترض نشان داد که حکومت حتی در آخرین ماه‌های حیات خود نیز راه‌حلی جز سرکوب نمی‌شناخت و دانشگاه عملاً به میدان نبرد تبدیل شد.

سه ویژگی ثابت سیاست دانشگاهی پهلوی

بررسی این اسناد نشان می‌دهد سیاست حکومت پهلوی در قبال اعتراضات دانشجویی دارای سه ویژگی ثابت بود، یکی نگاه امنیتی به دانشگاه، دوم حذف حق اعتراض و سوم استفاده از خشونت نظامی برای کنترل فضای علمی. این الگو نه استثنا، بلکه قاعده رفتاری رژیم بود.

چرا شناخت این گذشته مهم است

اخیرا در فضای دانشگاه شعارهایی در حمایت از پهلوی توسط تعدادی شنیده شد. این در حالی است که تحلیلگران معتقدند اگر تاریخ خوانده شود، معمولاً اجازه ساده‌سازی نمی‌دهد.

دانشگاهی که در آن به دستور پهلوی اعتراض «خیانت» تلقی می‌شد، دانشگاه با نیروهای نظامی اشغال می‌شد، دانشجویان هدف گلوله قرار می‌گرفتند، نمی‌تواند به‌سادگی به عنوان نماد آزادی علمی معرفی شود.

اگر دانشجویان امروز این واقعیت‌ها را بدانند، احتمالاً موضع‌گیری آنان نه بر پایه تصویرسازی‌های نوستالژیک، بلکه بر اساس تجربه تاریخی شکل می‌گیرد. تاریخ معمولاً با شعارها مهربان نیست؛ با شواهد کار می‌کند.