سه شنبه 21 بهمن 1404 - Tue 10 Feb 2026
|ف |
| | | |
کد خبر: 418745
تاریخ انتشار: 21/بهمن/1404 - 10:34

موج تازه سینمای ایران در نقد «خانواده»

در جشنواره امسال فیلم فجر، چند فیلم شاخص با نگاهی بی‌سابقه به «طلاق عاطفی» و مسائل جنسی زوجین پرداخته‌اند. آیا این روند، آسیب‌زاست یا فرصتی برای گفت‌وگوی اجتماعی؟

موج تازه سینمای ایران در نقد «خانواده»

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ، به نقل از فارس ،

با رصد محتوای فیلم‌های حاضر در جشنواره فیلم فجر، می‌توان تغییر نگاه فیلمسازان به مقوله خانواده را به‌وضوح مشاهده کرد. امسال و در میان سی فیلم بخش مسابقه، چند اثر به‌صورت مستقیم و تعدادی دیگر غیرمستقیم، مسئله «طلاق عاطفی» و مشکلات جنسی زناشویی را محور داستان خود قرار داده‌اند. این حجم از تمرکز بر چنین موضوعاتی در تاریخ جشنواره بی‌سابقه بوده است.
آثار «خواب»، «دختر پری‌ خانم»، «حال خوب زن»، «آرام‌بخش» و «غوطه‌ور» از جمله فیلم‌هایی هستند که در این گزارش به بررسی اجمالی رویکرد آنها می‌پردازیم.
 «خواب» تقابل سنت با مدرنیته
این فیلم با تمرکز بر زندگی یک مرد مذهبی و همسر متدینش، مسئله «عدم تمکین» و چالش‌های ناشی از تفسیرهای شرعی را به تصویر می‌کشد. نگاه یک‌سویه فیلم به قشر مذهبی و نسبت‌دادن ریشه مشکلات به احکام دینی، از جمله نقدهای وارد بر این اثر است.
 «دختر پری‌ خانم» نگاهی فانتزی به واقعیت
اگرچه احترام به والدین در این فیلم پررنگ است، اما به نظر می‌رسد روابط میان شخصیت‌ها تا حدی دور از واقعیت و مبتنی بر کلیشه‌های غربی است. بی‌توجهی به حریم‌های اجتماعی و پوشش شخصیت‌ها نیز از جمله مواردی است که از نگاه منتقدان دور نمانده است. زن و مردی که توان برطرف‌کردن و توجه به نیازهای همدیگر را ندارند تا جایی که سه بار تجربه طلاق را در کارنامه خود ثبت کرده‌اند، شخصیت‌های اصلی فیلم هستند.
«حال خوب زن» گفت‌وگویی برای بهبود رابطه
این اثر کوشیده است تا با نگاهی روان‌شناختی، مسئله آسیب‌های جنسی پیش از ازدواج را بررسی کند. همراهی مرد در این مسیر، نکته مثبت داستان است. اما طرح جمله‌هایی مانند «در خانواده مذهبی بزرگ شدم» و همچنین نقد سنگین به زنان شاغل که  عامل زیرپوستی اما ریشه‌ اصلی واقعه گره داستان است، محل پرسش باقی گذاشته است.
«آرام‌بخش» خانواده و تأثیر آن بر نسل بعد
این فیلم به‌خوبی نشان می‌دهد که اختلافات و سلطه‌گری در رابطه زوجین چگونه می‌تواند بر سرنوشت فرزندان تأثیر بگذارد. دیالوگ‌های شخصیت‌ها به‌وضوح ضعف ارتباطی میان والدین را عیان می‌کند. عدم تعامل درست زن و مردی که مادر و پدر اصلی شخصیت اصلی فیلم است، پرده از مشکلات اساسی بین این زوج برمی‌دارد که نتیجه این موضوع را در آینده فرزندشان در چهل‌سالگی می‌بینیم.
«غوطه‌ور» سرکوب و پیامدهای آن
فیلم به بررسی انحرافات جنسی در میان تیم دختران واترپلو می‌پردازد و ریشه آن را در سرکوب کنجکاوی‌های جنسی توسط والدین و خلأء عاطفی بین زوجینی که خروجی این سرکوب در گره‌های پنهان داستان از جمله «بلیط‌هایی ترکیه که هیچ‌وقت استفاده نشد» و مادر و پدری که توسط متهم به قتل رسیدند جست‌وجو می‌کند. علم روان‌شناسی ریشه این رفتارها را وجود مشکلات طلاق عاطفی و معضلات جنسی در خانواده بیان می‌کند. البته که پرداخت هنرمندانه و غیرمستقیم به مسائل جنسی، از نقاط قوت این اثر دانسته شده است.
اگرچه پرداخت سینمایی به مشکلات خانوادگی می‌تواند زمینه‌ساز گفت‌وگوهای اجتماعی باشد، اما نحوه نمایش و جهت‌گیری آثار از اهمیت بالایی برخوردار است. در شرایطی که نهاد خانواده زیر فشار هجمه‌های فرهنگی و محتواهای رسانه‌ای ناجوانمردانه مختلف قرار دارد، سینمای کشور ما می‌تواند با نگاهی متعادل و غیر جهت‌دار، نه‌تنها به طرح مسئله بپردازد که راه‌حل‌هایی واقع‌بینانه نیز پیش پای مخاطب بگذارد. به نظر می‌رسد جشنواره امسال، آغازی برای این مسیر باشد؛ هر چند برخی آثار، هنوز در مرز «پرخاش» به‌جای «پرداخت» قدم برمی‌دارند.

مرتبط ها
نظرات بینندگان
نظرات شما