به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ، به نقل از فارس
در چند سال اخیر آنچه از یک اختلاف تاکتیکی میان عربستان و امارات در پروندهی یمن آغاز شد، کمکم به رقابت استراتژیک عمیق برای نفوذ اقتصادی و لجستیکی در شرق آفریقا تبدیل شده است. این رقابت اکنون دیگر محدود به جبهههای نظامی یا مرزهای سیاسی نیست، بلکه به عرصههای اقتصادی، تجارت دریایی، شبکههای حملونقل و لجستیک منطقهای و فرامنطقهای کشیده شده است. یکی از مهمترین و شاید غیرمنتظرهترین میادین این کشمکش، کشور پرجمعیت و حبسشده در خشکیِ «اتیوپی» است.اتحادیه تجاری و اقتصادی که روزگاری فقط شامل کشورهای خلیج فارس و کشورهای همسایه بود، امروز با اتصال به شبکه تجارت جهانی از مسیر بابالمندب، دریای سرخ و شرق آفریقا، به میدان رقابت تازهای بدل شده و این همان نقطهای است که سعودی و امارات را در یک جدالِ اقتصادِ استراتژیک قرار داده است.
اتحاد اقتصادی یا رقابت برای شبکه لجستیک منطقهای؟چرا اتیوپی برای بازارهای خاورمیانه مهم شد؟
برای بسیاری از تحلیلگران منطقه، اتیوپی تا چند سال پیش یک شریک اقتصادی و دیپلماتیک معمول بود؛ کشوری با روابط چندجانبه، بدون وابستگی کامل به محور اقتصادی یا سیاسی خاص. اما با روی کار آمدن «آبی احمد» در سال ۲۰۱۸ و اجرای اصلاحات داخلی، پتانسیل اقتصادی این کشور و جایگاهش در مسیرهای تجارت دریایی و هوایی بازتعریف شد.اتیوپی اگرچه کشورِ حبسشده در خشکی است، اما اقتصادش به شدت به دسترسی به بنادر و مسیرهای کشتیرانی ختمشونده در دریای سرخ و شرق آفریقا وابسته است. این وابستگی، موقعیت این کشور را برای بازیگران منطقهای ارزشمند میکند، چرا که دسترسی اقتصادی به شبکه لجستیکی که از خلیج فارس تا اقیانوس هند امتداد دارد را ممکن میسازد.در همین مسیر، امارات به جای روابط سنتی سرمایهگذاری، وارد ساختارهای لجستیکی، امنیتی و نظامی در منطقه شد؛ از سرمایهگذاری در بنادر گرفته تا ایجاد شبکههای هوایی و تدارکاتی برای انتقال کالا، نیرو و تجهیزات. این نوع مشارکت راه را برای نفوذ اقتصادی-سیاسی فراتر از روابط تجارت عادی باز کرد.
اتحادهای اقتصادیِ امارات: از بنادر تا آسمانها
در چند سال اخیر، امارات سرمایهگذاری چشمگیری در منطقه آفریقا انجام داده است. این سرمایهگذاری فقط در قالب همکاریهای تجاری سنتی نبود، بلکه با هدف ایجاد شبکههای لجستیکی متفاوت شکل گرفت:توسعه بنادر در شرق آفریقا و دریای سرخارتباط دادن بنادر به شبکههای هوایی و مراکز پشتیبانیتجهیز نیروهای محلی و آموزش امنیتیهمکاری در پروژههای ساختوساز اقتصادی با تأکید بر تجارت جهانیاین شبکه که از بندر «بربره» در منطقه «سومالیلند» شروع و در مسیرهای هوایی اتیوپی ادامه یافته، میتواند اقتصاد منطقه را بازتعریف کند. امارات این مسیرها را نه فقط به چشم تجارت کالا بلکه به عنوان شبکههای اقتصادی–امنیتی با ارزش افزوده بالا دیده است.برای مثال، تبدیل بنادری مثل بربره به مراکز لجستیکی مهم، نشاندهنده حرکت به سمت تجارت وابسته به امنیت و انتقال کالاهای استراتژیک است که میتواند نرخ رشد اقتصادی کشور میزبان را افزایش دهد و سود سرشاری نصیب سرمایهگذاران خارجی کند.
سعودی و مسیر بلندِ تغییر استراتژی از دیپلماسی سنتی تا رقابت اقتصادی در آفریقا
استراتژی عربستان سعودی در سالهای اخیر عمدتاً بر دیپلماسی سنتی، همکاریهای توسعهای و توافقات نهادی متمرکز بوده است؛ رویکردی محافظهکارانه که تأثیر مستقیم این کشور در شبکههای لجستیکی گسترده منطقه، مانند شبکهای که امارات در شرق آفریقا در حال شکل دادن آن است، محدود کرده است. با این حال، این بدان معنا نیست که سعودی بیعمل بوده باشد.در همین سالها، عربستان تلاش کرده با گسترش همکاریهای منطقهای، نقش اقتصادی و سیاسی خود را در برابر شبکههای فعال امارات متعادل کند. این تلاشها شامل توسعه روابط استراتژیک با کشورهای شمال آفریقا مانند الجزایر، تقویت همکاریهای نظامی–اقتصادی با مصر و سومالی، و ایجاد محورها و توافقات امنیتی جدید در دریای سرخ و شرق آفریقا بوده است.اگرچه مسیر سعودی هنوز به سطح ظهور و نفوذ ملموس امارات در عرصه تجارت جهانی و لجستیک نرسیده، اما این اقدامات نشاندهنده تغییر گامبهگام رویکرد این کشور از دیپلماسی صرف به رقابت اقتصادی و امنیتی است و حاکی از آماده شدن ریاض برای ایفای نقش اثرگذارتر در آفریقا و منطقه دریای سرخ است.
اتحادهای تازه، فرصت یا تهدید؟
رقابت سعودی و امارات در آفریقا و مسیرهای لجستیکی مرتبط با خاورمیانه تا حد زیادی بر سر کنترل جریانهای تجارت جهانی، امنیت حملونقل، و نقش اقتصادی در بازارهای حیاتی است. این امر میتواند به یکی از مهمترین محورهای اقتصاد بینالمللی در دهههای آینده تبدیل شود.برای اتیوپی این وضعیت هم فرصت استثنایی برای رشد و سرمایهگذاری خارجی و هم چالشی برای اداره منابع و حفظ استقلال اقتصادی و سیاسی محسوب میشود. کشورهایی که بتوانند در این فضای متلاطم شبکههای قابل اتکا، پایدار و سودآور بسازند، نهتنها از درآمدهای مستقیم تجارت بهره خواهند برد، بلکه جایگاه خود را در زنجیره عالی تجارت جهانی تثبیت خواهند کرد.امروز دیگر اختلاف میان عربستان و امارات فقط سیاسی یا نظامی نیست؛ بلکه رقابتی اقتصادی بر سر نفوذ در مسیرهای تجارت جهانی، لجستیک منطقهای و اقتصاد دریایی است. این رقابت میتواند ساختار اقتصاد منطقه را در دهههای آینده تعریف کند و کشورهایی چون اتیوپی را در مرکز تحولات قرار دهد.بنابراین اقتصاد منطقهای مبتنی بر شبکههای لجستیک و تجارت بینالملل نهفقط برای کشورهای حاشیه خلیج فارس، بلکه برای کل آفریقا و خاورمیانه، چشماندازی جدید از توسعه، رقابت و همکاری جهانی رقم خواهد زد.
