تمایز صادقان و مدعیان

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ، به نقل از فارس

آیات پایانی سوره قصص، جمع‌بندی همه مسیر طی‌شده این سوره است، مسیری که از تولد موسی(ع) در اوج تهدید آغاز شد، از کاخ فرعون و سال‌های غربت و نبوت گذشت و حالا در نقطه‌ای می‌ایستد که پیامبر اسلام(ص) مخاطب مستقیم وعده الهی قرار می‌گیرد.

آیه ۸۵ قصص با جمله‌ای آرام اما عمیق آغاز می‌شود، همان خدایی که قرآن را بر تو واجب کرد، تو را به جایگاه بازگشت خواهد رساند. مفسران این «معاد» را هم بازگشت به مکه دانسته‌اند و هم بازگشت نهایی به سوی خدا، هر دو معنا، پیام مشترکی دارند، راه دعوت الهی، بن‌بست ندارد.

پیامبری که مأمور بود، نه انتخاب‌کننده مسیر

در ادامه، قرآن تأکید می‌کند که پیامبر اسلام نه از سر برنامه‌ریزی شخصی و نه برای کسب موقعیت اجتماعی، حامل این پیام شده است. «تو امید نداشتی که این کتاب به تو داده شود»، اما رحمت الهی مسیر را تعیین کرد.

این آیات، به‌نوعی مرز میان رسالت الهی و پروژه‌های انسانی را روشن می‌کند. پیامبر مأمور ابلاغ است، نه طراح نقشه قدرت. از همین‌جا، هشدارها آغاز می‌شود، هرگز پشتوانه کافران مباش، پس از آنکه آیات الهی بر تو نازل شد، مانع راه خدا نشو و دعوت را تنها به سوی پروردگارت متوجه کن.

توحید، خط قرمز پایانی سوره قصص

آخرین آیات سوره قصص، بار دیگر به اصلی‌ترین ستون ایمان بازمی‌گردد، توحید. همه‌چیز فانی است جز ذات خدا. هر حکمی به سوی او بازمی‌گردد و بازگشت نهایی نیز به سوی اوست.

این پایان‌بندی نه فقط یک جمع‌بندی اعتقادی، بلکه نتیجه طبیعی همه داستان‌های پیشین سوره است، از فرعون تا قارون، از قدرت سیاسی تا ثروت اقتصادی، همگی رفتند و آنچه ماند سنت الهی و حق‌طلبی بود. قصص با این پیام بسته می‌شود که ماندگاری نه در تکیه‌گاه‌های زمینی، بلکه در اتصال به خدا معنا پیدا می‌کند.

آغاز عنکبوت، ایمان در میدان امتحان

با شروع سوره عنکبوت، فضا تغییر می‌کند، اما پیام ادامه همان خط قبلی است. آیات نخست با یک پرسش تکان‌دهنده آغاز می‌شوند، آیا مردم گمان کرده‌اند که صرف گفتن «ایمان آوردیم» رها می‌شوند و آزمایش نمی‌شوند؟

این آیات، ایمان را از یک ادعای زبانی به یک حقیقت پرهزینه تبدیل می‌کنند. سنت الهی همواره بر امتحان بوده است؛ هم برای پیشینیان و هم برای امت پیامبر اسلام. آزمون، نه برای آگاهی خدا، بلکه برای آشکار شدن حقیقت انسان‌هاست.

تمایز صادقان و مدعیان

در آیات دوم و سوم عنکبوت، تأکید می‌شود که خداوند راستگویان را از دروغگویان جدا می‌کند. این جداسازی در میدان فشار، ترس، محرومیت و تهدید اتفاق می‌افتد. ایمان بی‌هزینه، در منطق قرآن، هنوز ایمان کامل نیست.

همین‌جا مرز میان کسانی که برای خدا می‌ایستند و کسانی که در اولین مانع عقب می‌نشینند، مشخص می‌شود. این آیات، به‌ویژه برای جامعه‌ای که در حال شکل‌گیری است، نقش هشدار و آماده‌سازی دارد.

توهم فرار از سنت الهی

آیه چهارم عنکبوت، نگاه کسانی را نقد می‌کند که گمان می‌کنند می‌توانند از قانون امتحان الهی بگریزند یا با نفاق و پنهان‌کاری، از حساب و کتاب خدا خارج شوند.

قرآن صریح می‌گوید این پندار، پنداری باطل است. سنت الهی، همه را دربرمی‌گیرد و هیچ قدرت یا تدبیری، انسان را از این قاعده مستثنا نمی‌کند. ایمان، زمانی معنا پیدا می‌کند که در برابر سختی‌ها سنجیده شود.

امیدی که از دل آزمون متولد می‌شود

در آیات پنجم و ششم مسیر از هشدار به امید می‌رسد. هرکس به دیدار خدا امید دارد، بداند که وعده الهی آمدنی است. تلاش انسان، پیش از آنکه به سود خدا باشد، به نفع خود اوست.

خداوند بی‌نیاز از جهانیان است، اما این انسان است که در میدان امتحان، یا رشد می‌کند یا فرو می‌ریزد. این پایان‌بندی آیات ابتدایی عنکبوت، تکمیل‌کننده پیام پایانی قصص است، راه خدا با امتحان همراه است، اما مقصد آن روشن، قطعی و امیدبخش است.