سود‌ده‌ترین شرکت ایرانی گرفتار بلای بروکراسی

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ، به نقل از فارس؛

شرکت ملی نفت ایران (NIOC) پس از واگذاری امور حاکمیتی به وزارت نفت، در عمل به یک هلدینگ بالادستی تبدیل شده است، اما با ساختاری پیچیده و چندپاره اداره می‌شود. در حالی که بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان در قالب چند بخش اصلی با مدیریت متمرکز فعالیت می‌کنند، NIOC از ده‌ها شرکت زیرمجموعه تشکیل شده که هر یک ساختار مستقل مدیریتی دارند.

شرکت ملی نفت اسیر ساختار اشتباه

به گفته کارشناسان، حدود ۲۳ شرکت اصلی و صدها شرکت فرعی کوچک‌تر تحت مدیریت NIOC فعالیت دارند؛ از جمله شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، که خود شامل پنج شرکت بهره‌برداری مستقل (کارون، مارون، مسجدسلیمان، آغاجاری و گچساران) است. در کنار آن، شرکت‌هایی مانند «ملی حفاری ایران»، «مهندسی و ساختمان صنایع نفت» و «نفت و گاز پارس» هر یک به طور جداگانه تصمیم‌گیری می‌کنند.

معتبرترین شرکت‌های نفتی جهان چگونه اداره می‌شوند؟

این در حالی است که شرکت‌های جهانی مانند بی‌پی و توتال ساختار خود را به چند بخش ساده تقسیم کرده‌اند. بی‌پی (BP) تنها سه واحد عملیاتی دارد: «اکتشاف و تولید»، «گاز و انرژی کم‌کربن» و «بازاریابی و محصولات». آرامکو نیز به عنوان شرکت ملی نفت عربستان، تمامی فعالیت‌های اکتشاف، تولید، پالایش و صادرات را تحت یک مدیریت واحد هدایت می‌کند.نتیجه این تفاوت ساختاری، فاصله قابل توجه در بهره‌وری و سرعت تصمیم‌گیری است. در شرکت ملی نفت ایران، هر تصمیم کلان باید از مسیر چندین لایه مدیریتی عبور کند. گاهی دو شرکت از یک میدان نفتی تولید دارند یا چند نهاد به‌صورت موازی بر یک پروژه نظارت می‌کنند. این موازی‌کاری و نبود پاسخگویی مشخص، باعث اتلاف منابع و طولانی شدن اجرای پروژه‌ها شده است.

یک کارشناس ارشد صنعت نفت در گفت‌وگو با فارس می‌گوید: «مدل فعلی شرکت ملی نفت نه دولتی است و نه خصوصی؛ بلکه مجموعه‌ای از شرکت‌های نیمه‌مستقل است که گاهی به جای همکاری، در رقابت با یکدیگر هستند.»در مقابل، الگوی متمرکز آرامکو و بی‌پی موجب شده زنجیره تصمیم‌گیری کوتاه‌تر شود. مدیرعامل و هیئت‌مدیره واحد در این شرکت‌ها، مستقیماً بر تمامی مراحل از اکتشاف تا فروش نظارت دارند.

بزرگ‌ترین چالش صنعت نفت ایران

بی‌پی به‌طور رسمی اعلام کرده که با کاهش لایه‌های مدیریتی توانسته “تکرارها و پیچیدگی‌های گزارش‌دهی” را حذف کند و سرعت اجرای پروژه‌ها را افزایش دهد.کارشناسان داخلی بر این باورند که اصلاح ساختار NIOC باید با ادغام شرکت‌های مشابه و کاهش لایه‌های مدیریتی آغاز شود. پیشنهاد آنها، حرکت به‌سمت تشکیل یک هلدینگ واقعی با خطوط تصمیم‌گیری شفاف است.به گفته یکی از مدیران بازنشسته نفت، «تجمیع واحدهای بالادستی و تمرکز تصمیمات مهندسی و توسعه در یک نهاد مرکزی می‌تواند بسیاری از مشکلات کنونی را حل کند.»جمع‌بندی گزارش نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین چالش صنعت نفت ایران نه کمبود منابع، بلکه پیچیدگی ساختار مدیریتی است.بدون بازطراحی سازمانی و تمرکز اختیارات در سطح بالا، شرکت ملی نفت همچنان درگیر کندی، هزینه‌های تکراری و فقدان پاسخگویی خواهد بود، در حالی که رقبای جهانی با ساختارهای شفاف‌تر، چابک‌تر و سودآورتر حرکت می‌کنند.