به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ،آبراههای بینالمللی شامل دریاچهها رودخانهها و تنگههای بینالمللی است که میان دو یا چند کشور واقع شده است. تنگههای بینالمللی از مهمترین مصادیق و آبراههای بینالمللی است که بهطور اساسی برای کشتیرانی تجاری یا نظامی کشورها علاوهبر کشورهای ساحلی مورداستفاده قرار میگیرد. بهطورکلی مساله آبراههای بینالمللی حول دو محور 1- حاکمیت ملی دولت ساحلی و ۲- حق تردد سایر کشورها از طریق کشتی استوار میباشد. بنابراین منافع ملی کشور ساحلی و منافع بینالمللی بهویژه ازلحاظ اقتصادی یعنی تجارت بینالملل و ارتباط بینالمللی از طریق رفتوآمد کشتیها مدنظر است. طبق کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها تنگههایی که برای رفتوآمد دریایی بینالمللی اهمیت دارند، مشمول مقررات حقوقی میشوند. طبق بند ۴ ماده ۱۶ کنوانسیون ژنو مورخ ۱۹۵۸ مربوط به دریای سرزمینی و منطقه نظارت تنگههایی که قسمتهایی از دریای آزاد را به قسمتی دیگر از دریای آزاد یا به دریای سرزمینی یک کشور بیگانه متصل میسازند در خدمت کشتیرانی بینالمللی قرار دارند و تحتعنوان تنگههای بینالمللی شناخته میشوند. با توجه به این تعریف، تنگه هرمز که دو دریای آزاد را به یکدیگر مرتبط و حملونقل دریایی بینالمللی را در این منطقه میسر میسازد در گروه تنگههای بینالمللی قرار میگیرد.
تنگه هرمز که آبهای آزاد خلیجفارس را به دریای عمان مرتبط میکند و عرضش به 21 تا 52 مایل دریایی میرسد و تنها گذرگاهی است که بهسوی اقیانوس هند ادامه دارد و حملونقل دریایی را در سطح بینالمللی از طریق اقیانوس و دریای آزاد در این منطقه از جهان میسر میکند. بنابراین وضعیت حقوقی تنگه هرمز که از تنگههای بینالمللی است متاثر از حقوق آبراههای بینالمللی است.
یکی از مسائل حقوقی و سیاسی احتمال مسدود کردن تنگه هرمز است. عدهای از منظر حقوق بینالملل بر آن هستند که بستن تنگههای بینالمللی با اصل آزادی کشتیرانی در دریای آزاد در تعارض است، از طرف دیگر عدهای از حقوقدانان معتقدند براساس اصل حاکمیت ملی دولتها که یکی از اصول اساسی حقوق بینالملل معاصر است دولتها حق دارند براساس منافع ملی خود نسبت به سرزمین خاکی و آبی خود تصمیمگیری کنند.
کشورهای ساحلی دارای چند منطقه دریایی هستند. دریای سرزمینی اولین منطقه دریایی دولت ساحلی پس از آبهای داخلی و خط مبداست که طبق ماده ۳۳ کنوانسیون ۱۹۸۲ عرض دریای سرزمینی حداکثر ۱۲ مایل دریایی است. در این منطقه دولتها حق حاکمیت دارند اما حق عبور بیضرر استثنایی بر اصل حاکمیت دولتها در دریای سرزمینی است. عبور بیضرر یعنی اولا عبور سریع و بدون لنگر انداختن باشد، مگر درصورت اضطرار و همچنین بیضرر باشد، یعنی اینکه مخل صلح و آرامش نظم عمومی و امنیت دولت ساحلی نباشد، بنابراین حاکمیت دولت در این منطقه مطلق نیست و مطابق با قواعد و مقررات حقوق بینالملل دریاها به اجرا درمیآید.
دولت ساحلی دارای حق حاکمیت بر دریای سرزمینی است، البته این حاکمیت مطلق نیست و توسط حق عبور بیضرر کشتیهای خارجی محدود میشود. حق عبور بیضرر استثنایی بر اصل حاکمیت دولتها در دریای سرزمینی است، بنابراین حاکمیت دولت در این منطقه مطلق نیست و مطابق با قواعد و مقررات حقوق بینالملل دریاها بهاجرا درمیآید. حق عبور بیضرر به آن دلیل درنظر گرفته شد که عبور صلحآمیز از دریاهای سرزمینی دولت ساحلی برای همه کشتیهای خارجی تامین شود. عبور بیضرر ریشه در حقوق بینالملل عرفی و معاهدات حقوق بینالملل دریاها دارد، بنابراین برای اجرای آن نیاز به دادن اطلاع قبلی یا کسب اجازه از سوی دولت ساحلی نیست. حق عبور بیضرر برای نفع متقابل همه کشورها و بهویژه برای تسهیل حملونقل تجارت دریایی بهرسمیت شناخته میشود و این محدودیتی است که حقوق بینالملل بر حاکمیت دولتهای ساحلی در دریای سرزمینی وارد کرده است.
بند ۲ ماده ۱۹ کنوانسیون ۱۹۸۲ در چند بند فعالیتهایی را -که به عبور بیضرر لطمه وارد میکند- نام برده است که عبارتند از: ۱- هرگونه تهدید یا استفاده از زور در ضدحاکمیت و استقلال سیاسی، ۲- اجرای تمرین با اسلحه از هر نوع، ۳- هر نوع عمل در جهت جمعآوری اطلاعات ضدامور دفاعی کشور ساحلی و ۴- پرواز، فرود یا قرار گرفتن هر نوع وسیله نظامی روی عرشه کشتی.
طبق نظر دیوان بینالمللی دادگستری در قضیه تنگه کورفو ۱۹۴۹ کشتیهای جنگی و بهتبعآن کشتیهای بازرگانی میتوانند در زمان صلح، بدون کسب اجازه قبلی از دولتهای تنگهای از تنگههای بینالمللی مجاور آن دولتها عبور کنند، بهگونهای که عبور آنها برای دولتهای تنگهای بیضرر باشد. همچنین دولتهای تنگهای نمیتوانند عبور بیضرر از تنگههای بینالمللی را در زمان صلح بهحالت تعلیق درآورند.
در ماده ۲۵ کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها طبق چهار شرط دولت ساحلی میتواند عبور بیضرر را تعلیق کند: ۱- تعلیق عبور بیضرر از دریای سرزمینی برای حفظ و حمایت از امنیت دولت ساحلی ضروری باشد، ۲- تعلیق عبور بیضرر در نواحی ویژهای از دریای سرزمینی صورت گیرد و تمامی قسمتهای آن را دربرنگیرد، ۳- تعلیق عبور بیضرر از دریای سرزمینی بهصورت موقت و برای مدت مشخصی باشد و ۴- از پیش به اطلاع دولتهای دیگر رسانده شود. این حالت دور از ذهن است که ایران در تضاد با منافع ملی خود و با استناد به حقوق بینالملل بتواند دست به اقدامات مقتضی در این راستا بزند. البته با توجه به اینکه درمورد تنگه هرمز دو حالت عبور بیضرر و عبور ترانزیت محل مناقشه است و ایران هنوز به کنوانسیون ۱۹۸۲ نپیوسته، بلکه فقط آن را امضا کرده است. البته مسدود کردن بخشی از تنگه که خارج از دریای سرزمینی است، درحالحاضر مطابق با کنوانسیون ۱۹۵۸ یا ۱۹۸۲ یا حقوق عرفی موجود نیست و از منظر حقوق بینالملل قابلپذیرش نخواهد بود. طبق ماده 18 کنوانسیون 1969 وین هرچند کشوری کنوانسیونی را تصویب رسمی نکرده اما نمیتواند با حقوق عرفی بینالمللی را که از دیرباز موردقبول تمامی دولتها بوده است، رعایت نکند و فقط در زمان جنگ است که اگر یکی از دولتهای همجوار تنگه درگیر جنگ با کشور ثالثی باشد، حق کنترل عبور و مرور و بازدید کشتیهای تجاری را خواهد داشت. کارشناسان نظامی معتقدند که گزینه مسدود کردن تنگه هرمز اگرچه میتواند یکی از تاکتیکهای احتمالی جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با حمله احتمالی دولتهای دیگر باشد اما بهعنوان گزینه نخست نیست، زیرا کارشناسان امنیت ملی موسسه تحقیقاتی هریتیج بر این نظر هستند که ایران انبوهی از گزینهها را در اختیار دارد و درعینحال میتواند عبور نفتکش ها را مختل کند و باعث ایجاد شوک در بازار نفت شود.
بنابراین تا زمانی که تهدیدی علیه امنیت کشور عزیزمان ایران از طریق دریاهای آزاد و تنگه هرمز از سوی دشمنان خارجی وجود نداشته باشد، دولت ما بهلحاظ حقوق بینالملل دریاها مجاز به مسدود کردن تنگه هرمز نیست. تا زمانی که عبور بیضرر به ضرر کشور ما تمام نشود، هیچ کشوری نمیتواند از 12 مایل دریای سرزمینی تجاوز کرده و اعمال حاکمیت و اقدام به مسدود کردن تنگه و آبراه بینالمللی کند، لذا زمانی که امنیت ملی از طریق عبور بیضرر دستخوش نقض بشود در آن صورت دولت جمهوری اسلامی ایران میتواند عبور از تنگه را برای حفظ امنیت ملی خود مدتی بهحالت تعلیق دربیاورد.
برداشت از حساب والدین توسط فرزند خردسال
رهبر شهید چه کتابهایی می خواندند؟
مسئولیت جدید «مخبر»
جنگ غیرقانونی علیه ایران باید پایان یابد
حمله یمن به ایستگاه پمپاژ نفت عربستان
از خرید و نگهداری پرندگان وحشی خودداری کنید
هشدار درباره چاقی کودکان در ایران
تذکر 2 نماینده به پزشکیان
پاسخ عرقچی به سخنان هگست
انفجاردو نفتکش در تنگه هرمز
زمینلرزه ۳.۱ ریشتری بندرعباس را لرزاند
ادعای تازه آمریکا درباره تهدید ایران علیه ترامپ و خانوادهاش /هشدار ایران به آمریکا: منتظر حمله نمیمانیم+عکس و فیلم
حبس ابد برای ۶۷ تن از علمای برجسته بحرین
حمایت اعضای اکو از ابتکار ایران برای پایان دائمی جنگ
بحرین برای آیتالله شیخ عیسی قاسم حبس ابد صادر کرد
خونِ بند ناف؛ طلای سرخِ نوزادان
بقائی: در زمین بازندهها بازی نمیکنیم
قیمت نفت امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵
سپاه پهپاد MQM-۱۷۰ آمریکا را سالم بر زمین نشاند
قیمت موبایل امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵
قله دماوند از فاصله ۲۳۰ کیلومتری / فیلم
درخشش عکاس ایرانی در جوایز عکاسی مینیمال / عکس
سفر ترامپ به فیلیپین جنجال شد / فیلم
متفاوتترین همدمهای دوران پیری / عکس
نقل و انتقالات زمستانه / ستاره پرسپولیس در فهرست فروش
تغییر جدید در پرداخت دستمزد کارگران
کمک خواستن چهره جمهوریخواه از «شرکای خاورمیانهای» درباره ایران
زنان در فرقه پهلوی به چه روزی افتادهاند؟+ عکس و فیلم
فرعونها چگونه خباثت میکنند؟!
به دنبال شناسایی و مسدود کردن گلوگاههای فساد
لحظه انهدام جنگنده متجاوز آمریکایی F-15
قله دماوند از فاصله ۲۳۰ کیلومتری / فیلم
سفر ترامپ به فیلیپین جنجال شد / فیلم
فیلم/ پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
لحظه خالی شدن آسمان آمریکا / فیلم
حضور ۵۰ میلیونی در فراخوان پهلوی! / فیلم
سیرک جدید سلطنتطلبان با همراهی اینترنشنال / فیلم
حادثه امنیتی در کاخ سفید / فیلم
سنجاب در کمین شکارچی خاموش / فیلم
مشاهده پلنگ ایرانی به همراه تولهاش در پارک ملی تندوره

پاسخ ایران به تجاوز، دفاع مشروع است

بقائی: در زمین بازندهها بازی نمیکنیم

طعنه عراقچی به وزیر جنگ آمریکا

پاسخ عرقچی به سخنان هگست

وعده جدید ترامپ

اسرائیل تهدید جهانی است نه ایران

ما وارثان دیروز و نگهبانان فردا هستیم

ترامپ و اقامتگاهش ؛ تمسخر آشکار تمام اعراب!

هشدار صریح سرلشکر رضایی به آمریک

واکنش بقائی به مخفی شدن بسنت
بازنگری سهمیه سوخت تاکسیهای اینترنتی
غیبت دو بازیکن تیم ملی مقابل عراق
انهدام F-15 آمریکایی
پاسخ ایران به تجاوز، دفاع مشروع است
یارانه دهکهای اول تا سوم واریز شد
شکایت یک سرگرد به کنگره آمریکا
«پرچمهای دروغین» مورد اشاره قالیباف کداماند؟
آموزش صدها تروریست توسط امارات
محکومیت نماینده سابق مجلس
برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در دی
اگر کارت سوخت نداشته باشیم چه کنیم؟
تأکید گردانهای حزبالله عراق بر حفظ سلاح
ترامپ با پوتین و شی دیدار میکند
انهدام پهپاد MQ-1 توسط ارتش
متهمان حمله سایبری به فرانسه
آیین بزرگداشت «امین زبان و ادب پارسی»
حکم حبس ابد آیت الله عیسی قاسم
عرضه مستقیم لاستیک و روغن
حمایت اعضای اکو از ابتکار ایران
۱۰ دستور اژهای به مقامات قضایی
عملیات ضدصهیونیستی در کرانه باختری
عراقچی با عاصم منیر دیدار کرد
فردا مدارس تهران باز است
تکذیب قطعی برنامهریزی شده برق در تهران
گفتگوی قالیباف با رئیس مجلس لبنان
زمینلرزه ۳.۱ ریشتری بندرعباس را لرزاند
ادعای تازه آمریکا درباره تهدید ایران علیه ترامپ و خانوادهاش /هشدار ایران به آمریکا: منتظر حمله نمیمانیم+عکس و فیلم
حبس ابد برای ۶۷ تن از علمای برجسته بحرین
حمایت اعضای اکو از ابتکار ایران برای پایان دائمی جنگ
بحرین برای آیتالله شیخ عیسی قاسم حبس ابد صادر کرد
خونِ بند ناف؛ طلای سرخِ نوزادان
بقائی: در زمین بازندهها بازی نمیکنیم
قیمت نفت امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵
سپاه پهپاد MQM-۱۷۰ آمریکا را سالم بر زمین نشاند
قیمت موبایل امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵
قله دماوند از فاصله ۲۳۰ کیلومتری / فیلم
درخشش عکاس ایرانی در جوایز عکاسی مینیمال
سفر ترامپ به فیلیپین جنجال شد / فیلم
متفاوتترین همدمهای دوران پیری / عکس
ستاره پرسپولیس در فهرست فروش
تغییر جدید در پرداخت دستمزد کارگران
کمک خواستن چهره جمهوریخواه ازشرکای خاورمیانهای
زنان در فرقه پهلوی به چه روزی افتادهاند؟+ عکس
فرعونها چگونه خباثت میکنند؟!
به دنبال شناسایی و مسدود کردن گلوگاههای فساد
مقام یمنی: تجهیزات آمریکایی را غنیمت گرفتیم
انفجار و آتش سوزی بسیار شدید دو فروند نفتکش
قیمت دلار امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵
تمدید قرارداد ستاره آلبانی در استقلال کلید خورد
خبر جدید از شارژ کالابرگ
قیمت سکه و طلا امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵
آخرین اخبار
انفجار و آتش سوزی بسیار شدید دو فروند نفتکش در تنگه هرمز
دستگیری سرکرده گروه اخاذی در شهرک غرب
بررسی آخرین تحولات جبهه نبرد در یمن/ اولتیماتوم مقام عالیرتبه یمنی به عربستان در رابطه با تجاوزات این رژیم/ ادامه پیشرویهای رزمندگان انصارالله در برابر مزدوران سعودی + عکس
پشت پرده سیاستهای افراطی دولت ترامپ رونمایی شد
کد خبر: 330342
تاریخ انتشار: 08/بهمن/1401 - 16:50
محسن اکبری
تحلیل حقوقی مسدودسازی تنگه هرمز
برچسب ها: محسن اکبری ، تنگه هرمز ، آبراه های بین المللی ، کشورهای ساحلی ، منطقه دریایی ، امنیت کشور ، حامیان ولایت ،
مرتبط ها
نظرات بینندگان
نظرات شما



