خداوند بشر را از آب آفرید و میان آنان خویشی و پیوند ازدواج قرار داد

يكي از بناهاى پر اهميت اجتماع، ازدواج و تشكيل خانواده است در اين ‏واحد‎ ‎اوليه اجتماعى سنگ بناى تعليم و تربيت نهاده مي‌شود و انسان در ‏عرصه ازدواج به‎ ‎آرامش و تكامل مي‌رسد‎.‎

مفهوم ازدواج‎ ‎

ازدواج، در عرف و شرع، پيمان زناشويى است كه بر اساس آن، براى مرد ‏و زن در‎ ‎برابر هم، تعهدات اخلاقى و حقوقى پديد مي‌آيد كه سرپيچى (از ‏بسياري) از آنها، عقوبت‎ ‎و كيفر در پى خواهد داشت‏‎. ‎
در هر آييني، ازدواج با قوانين و مقررات ويژه‌اى صورت مي‌گيرد و اسلام به‎ ‎آداب و رسوم ديگر اقوام احترام گذاشته است: «لكل قوم نكاح» از پيمان ‏زناشويى در‏‎ ‎قرآن به «نكاح» نيز تعبير شده، و به دو معنا به كار رفته ‏است:‏
‏1. آميزش (بقره/230؛ نساء/6) ‏
‏2. عقد ازدواج (نور/32)‏
‎ نياز روح به كانون آرامش، با اهميت‌تر‎ ‎از نياز جنسى است. همسر ‏شايسته در پيش آمدهاى زندگي، راه وصول به آرامش و سعادت را‏‎ ‎نزديك ‏مي‌كند.

اهداف و آثار ازدواج‎ ‎

حكمت‌ها و آثار مهمى بر ازدواج ترتب دارد، و قرآن در آياتى به آنها پرداخته‏‎ ‎است. در برخى موارد، هر چند زن و مرد با يكديگر زندگى مي‌كنند، ‏اهدافى كه بايد در‏‎ ‎زندگى آنان حاكم باشد، از ميان مي‌رود و دو طرف ‏بدون آن كه بهره‌اى از زندگى مشترك‏‎ ‎ببرند، با يكديگر زندگى مي‌كنند ‏برخى گفته‌اند: هر جا نشانه‌هاى الفت و حكمت‌هاي‎ ‎زوجيت چه در دنيا و ‏چه در آخرت برقرار باشد، قرآن واژه زوجيت را به كار برده است‎.‎‏(روم/ 21 ‏فرقان/74 زخرف/70 بقره/25 يس/56)‏
و هرگاه جاى اين نشانه‌ها و حكمت‌ها را‎ ‎بغض و خيانت يا تفاوت عقيده زن ‏و مرد با يكديگر پر مي‌كند، قرآن از كلمه «امرأه»‏‎ ‎استفاده كرده است ‏‏(يوسف/30 تحريم/10و 11).‏
همچنين آن جا كه حكمت زوجيت (بقاى نسل‏‎ ‎انسان) از ميان برداشته ‏مي‌شود، باز قرآن واژه «امرأه» را به كار برده است‎ ‎‏(ذاريات/25 مريم /4 و ‏‏5 آل عمران/40). ‏
بدين سبب دوباره وقتى اين حكمت سر برمي‌آورد‎ ‎و ثمره زوجيت به بار ‏مي‌نشيند، باز قرآن تعبير را عوض كرده كلمه «زوج» را به كار‎ ‎مي‌برد. در ‏آيه 40 آل عمران، زكريا به خدا خطاب مي‌كند كه همسرم نازا است: «و‎ ‎امرأتى عاقر»؛ ولى وقتى دعاى او اجابت مي‌شود، قرآن مي‌فرمايد: «و ‏اصلحنا له زوجه».‏

ازدواج در اسلام، گرچه امری مستحب است اما اگر انسانی نتواند با مجرد ماندن، خود را از گناه دور کند، ازدواج و تشکیل زندگی برای او امری واجب است.

ازدواج علاوه بر آرامشی که برای طرفین ایجاد می کند، پایه و بنیان جامعه را محکم تر می کند. در قرآن کریم، در آیات بسیاری به ازدواج اشاره شده است. در آیه ی زیر به صراحت بیان شده است:

وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ.
و از آیات خداوندی است که برای شما از جنس خودتان جفتی بیافرید، که در کنار او آرامش یابید، و میان شما عشق و محبّت و مهربانی قرار داد، که در این حقیقت نشانه هائی از خداست برای مردمی که در گردونه اندیشه و فکر نسبت به حقایق به سر می‌برند!
سوره روم، آیه 21

فرمایشات رهبر معظم انقلاب درباره ازدواج جوانان:

*  اساس ازدواج در اسلام؛ سادگی

اساس ازدواج در اسلام بر سادگی است. در اوایل انقلاب نیز همین طور بود. در همه امور زندگی تان، سادگی را رعایت کنید. اولش هم از همین مراسم ازدواج است، از این جا شروع می شود. اگر ساده برگزار کردید، قدم بعدی اش هم می شود ساده و الا شما که رفتید آن مجلس کذایی، مثل اعیان و اشرافهای زمان طاغوت را درست کردید، بعد دیگر نمی توانید بروید توی خانه کوچکی، مثلاً با وسایل مختصری زندگی کنید. این جور نمی شود. از اول، پایه زندگی را براساس سادگی و ساده زیستی بگذارید تا زندگی بر خودتان، بر کسانتان و بر مردم جامعه ان شاءالله آسان شود.

*  والدین! سختگیری نه

به پدرها و مادرها تذکّر می دهم؛ من خواهش می کنم و تقاضا می کنم از شماها که یک خرده امکانات ازدواج را آسان کنید. پدر و مادرها سخت گیری می کنند؛ هیچ سخت گیری لازم نیست. بله، یک مشکلات طبیعی وجود دارد - مسأله مسکن، مسأله شغل و از این مسائل - لکن «اِن یَکونوا فُقَرآءَ یُغنِهِمُ اللهُ مِن فَضلِه»؛ خب، این قرآن است. ممکن است جوان، الان هم امکانات مالی مناسبی نداشته باشد، امّا ان شاءالله بعد از ازدواج خدای متعال گشایش می دهد. ازدواج جوانها را متوقّف نکنند؛ من خواهش می کنم که پدرها و مادرها به این مسأله توجّه کنند.

*  تبعات سخت بی تفاوتی نسبت به ازدواج

من از این بیم دارم که نگاه بی تفاوت نسبت به مسأله ازدواج - که متأسفانه امروز کم و بیش، این نگاهِ بی تفاوت وجود دارد - در آینده تبعات سختی را برای کشور به وجود بیاورد.

*  مخالفت برخی دستگاه های فرهنگی با ازدواج!

لعنت بر آن کسانی که برخلاف سنّتهای اسلامی و سنّت ازدواج، با سنّت ازدواج صریحاً مخالفت می کنند و بعضی از منشورات ما و دستگاه های فرهنگی ما متأسّفانه این را ترویج می کنند؛ باید با این ها مقابله کرد.

*  ازدواج؛ تنگی معیشت نمی آورد

انگیزه برای ازدواج، باید تبدیل بشود به یک اقدام عملی، یعنی ازدواج باید تحقق پیدا بکند. این که خدای متعال می فرماید: «اِن یَکونوا فُقَرآءَ یُغنِهِمُ اللهُ مِن فَضلِه»، این یک وعده الهی است؛ ما باید به این وعده، مثل بقیه وعده های الهی که به آن وعده ها اطمینان می کنیم، اطمینان کنیم. ازدواج و تشکیل خانواده موجب نشده است و موجب نمی شود که وضع معیشتی افراد دچار تنگی و سختی بشود، یعنی از ناحیه ازدواج، کسی دچار سختی معیشت نمی شود؛ بلکه ازدواج ممکن است گشایش هم ایجاد کند.

*  مقابله با ادامه افزایش سن ازدواج

محیط دانشجویی، محیط خوبی و مناسبی است برای زمینه سازی ازدواج. به نظر من بر روی مسأله ازدواج جوانها، خود جوانها، اولیای خانواده هایی که جوانها متعلق به آن ها هستند و مسؤولان ذی ربط مرتبط با دانشگاه، فکر کنند و تصمیم بگیرند؛ نگذاریم سن ازدواج - که امروز متأسفانه بالا رفته؛ به خصوص در مورد دختران - ادامه پیدا بکند. بعضی از تصورات و سنتهای غلط در مورد ازدواج وجود دارد که این ها دست وپاگیر است، مانع از رواج ازدواج جوانها است؛ این سنتها را باید عملاً نقض کرد.

*  اصرار پیامبر(ص) بر ازدواج زود جوانها

پیامبر اکرم(ص) اصرار داشتند جوان ها زود ازدواج کنند؛ چه دخترها و چه پسرها؛ البته با میل خودشان و با اختیار خودشان، نه این که دیگران برایشان تصمیم بگیرند. ما هم باید در جامعه خودمان، این را رواج دهیم. جوان ها در سنین مناسب، وقتی از دوران جوانی خارج نشده اند، در همان حال گرمی و شور و شوق باید ازدواج کنند. این برخلاف برداشت و تلقّی خیلی از افراد است که خیال می کنند ازدواج های دوران جوانی، ازدواج های زودرس است و ماندگار نیست، درست برعکس است. این گونه ازدواج ها اگر درست صورت بگیرد، ازدواج های بسیار ماندگار و خوبی هم خواهد بود و زن و شوهر در چنین خانواده ای کاملاً با هم صمیمی خواهند بود.

*  اساس بقای زندگی؛ سازگار

سازگاری در زندگی، اساس بقای زندگی است و همین است که محبت می آفریند، همین است که موجب برکات الهی می شود، همین است که دل ها را به هم نزدیک کرده و پیوندها را مستحکم می کند.
این که می گویند شما سازگار باشید، یعنی شما با هر وضعیتی که هست و پیش آمده، بسازید. معنای سازگاری این است. اول ازدواج که آدم هیچ متوجه نیست، بعد از یک خرده که گذشت، ممکن است یک ناسازگاری هایی حس کند. آیا باید این جا از هم سرد شوند و بگویند: این مرد یا این زن دیگر به درد من نمی خورد؟! نه! شما باید خودتان را با این مسأله تطبیق دهید. اگر چنان چه قابل اصلاح است، اصلاحش کنید و اگر دیدید نه، کاری نمی شود کرد، با او بسازید.
سازش کاری در محیط خانواده جزء واجبات است. نبایستی زن و شوهر تصمیم بگیرند که خودشان هرچه گفتند، همان شود، آن چه خودشان می پسندند و آن چه راحتی آن ها را تأمین می کند، همان بشود، نه، این طور نباید باشد؛ باید بنا داشته باشند که با هم سازگاری کنند. این سازگاری لازم است. اگر دیدید مقصود شما تأمین نمی شود، مگر با کوتاه آمدن، کوتاه بیایید.

 

موانع و مشکلات ازدواج

تغییر الگوی رفتاری:

متاسفانه الگوی رفتاری معاصر به دنبال رفاه بیشتر است و آن را جزء ضروری ازدواج می‌داند. انتظار داشتن خانه، ماشین، شغل و حتی حساب بانکی مناسب از یک جوان از جمله موانعی مهمی است که عموماً خانوادهای دختران ایرانی برای ازدواج در پی آن هستند.

-    تحول الگوی رفتاری دختران:

ادامه تحصیل،  تلاش در جهت یافتن شغل و ... از جمله اهدافی است که دختران جامعه ایرانی در پی دستیابی به آن‌ها هستند. امروزه خانواده‌ها ازدواج را مانعی بر سر رسیدن به این اهداف می‌دانند

-    ترس از تعهد:

با توجه به بالا رفتن هزینه ازدواج خیلی از جوانان بعد از ازدواج می‌بایست هزینه سنگین مخارج زندگی را به دوش بگیرند بنابراین ترس از این مسئولیت پذیری باعث فرار جوانان از ازدواج شده است.

-    تجربیات تلخ گذشته:

برخی از افراد با مشاهده جوانان دیگر یا تجربه شخصی خودشان، مجرد بودن و مجرد ماندن را به زندگی متاهلی ترجیه می‌دهند و تاریخ ازدواج را به عقب می‌اندازند.

-    برخورداری از سرگرمی‌های مختلف، برداشت غلط از ازدواج، مسائل و مشکلات مالی، ترس از طلاق، لذت بردن از تجرد و تنهایی، ارضای نیازهای جنسی به صورت غیر از ازدواج دائم

علاوه بر آن بر اساس نتایج یک پژوهش در دانشگاه تهران دلایل عدم تمایل دختران به ازدواج به شرح ذیل می‌باشد:

ادامه تحصیل9/20، بی اعتمادی به جنس مخالف 2/10، تغییر نگرش و معیارها6/2، سخت گیری خانواده‌ها          3/4،

فقدان همسر دلخواه و مورد علاقه  6/49، عدم تمایل پسرها به ازدواج1/2، سختگیری تهیه جهیزیه و برگزاری مراسم ازدواج            8/6، سایر عوامل 5/3

پیشنهای های برطرف کردن مشکل ازدواج

-  آموزش:

به نظر می‌رسد اولین استرات‍‍ژی برای پیشگیری از طلاق و افزایش ازدواج موفق آموزش است. دولتمردان باید آموزش‌های قبل از ازدواج را از طریق راههای مختلف به جوانان آموزش دهند تا آن‌ها به فهم اهمیت خانواده در جامعه انسانی دست یابند.

-    ایجاد مراکز آموزشی خانواده‌ها:

همان طوریکه برای آموزش زبان، افراد در مراکز آموزشی ثبت نام می‌کنند لازم است در کشور مراکزی داشته باشیم که خانوادها و جوانان به آن مراجعه کنند و در دوره‌های آموزشی آن شرکت داشته باشند.

-  فرهنگ سازی برای ازدواج ساده:

-        فراهم نمودن مقدمات ضروری ازدواج ساده توسط نهادهای دولتی

-        حمایت متنوع بیمه از جوانان در آستانه ازدواج

-        قرار دادن متأهلین در اولویت برخی از خدمات اجتماعی و شغلی

- ساخت مسکن ارزان قیمت و واگذاری آن به زوجین جوان

 

منبع : حامیان ولایت