«پیرمحمد ملازهی» تحلیگر ارشد مسائل شبه قاره، در رابطه با عضویت کامل هند و پاکستان در سازمان همکاری شانگهای گفت: هدف اصلی این سازمان اقتصادی بوده که با گذشت زمان، به ویژه بعد از پیوستن ازبکستان به تدریج فرایند امنیتی نیز وارد این سازمان شد. در حال حاضر ابعاد نظامی و امنیتی سازمان همکاری شانگهای در حال گسترش است و برخیها معتقدند که امکان تبدیل این سازمان به یک "ورشوی جدید" بسیار نزدیک است.
وی افزود: در دوران جنگ سرد رقابتها در شبه قاره متاثر شرایط رقابت میان دو بلوک شرق و غرب بود، چراکه هندوستان در بلوک شرق قرار داشت و پاکستان متمایل به ایالات متحده آمریکا بود. اما در حال حاضر روابط میان پاکستان و آمریکا نسب به گذشته تا حد زیادی تغییر کرده است؛ به این معنا که آمریکاییها به اهمیت کشور هند توجه زیادی کردند و از پاکستان به تدریج فاصله گرفتند. دولت اسلام آباد نیز برای جبران آن تلاش میکند که به چین نزدیک شود.
ملازهی دلایل اشاره شده را عامل عضویت همزمان دو کشور هند و پاکستان در سازمان همکاری شانگهای دانست و خاطرنشان کرد: شرایط ایجاب میکرد که این سازمان برای عضویت کامل هر دو کشور اقدام کند، زیرا حل مشکلات شبه قاره مستلزم حضور و همکاری دولتهای اسلام آباد و دهلی نو است. افزون بر آن، عدم عضویت هندوستان یا تقدم پاکستان موجب تمایل بیشتر دولت هند به سمت آمریکا میشد که سازمان را از هدف اصلی خود دور میکرد.
کارشناس مسائل شبه قاره در توضیح چالشهای سازمان مذکور با عضویت هند و پاکستان، بیان کرد: دو کشور دارای شرایط مهم و راهبردیاند که در توسعه سازمان نقش گستردهای دارد، اما گرایش امنیتی سازمان همکاری شانگهای باعث میشود که مشکلات میان دو طرف مانند مسئله کشمیر به این سازمان کشیده شود. حتی مسائلی میان پاکستان و افغانستان هم به دنبال آن وارد سازمان میشود، اما به مرور زمان شرایط و کمک کشورها باعث کاهش تنشها در منطقه شبه قاره هند میشود.
وی ادامه داد: بنابراین در این قضیه جنبههای مثبت و منفی وجود دارد که پیوستن هند و پاکستان به سازمان همکاری شانگهای و ارائه راهکارهای سیاسی در قالب این سازمان فضای مساعدتری به وجود میآورد که میتواند مقدمهای برای حل مشکلات فی مابین باشد. علاوه بر آن هند و چین هم میتوانند مشکلات خود را با همگرایی بیشتر در چارچوب این سازمان رفع کنند.
ملازهی با بیان اینکه به تدریج جنبههای منفی این عضویت کاهش پیدا کرده و ابعاد مثبت قضیه گستردهتر میشود، گفت: اصل تفاهم کشورهای عضو مبنی بر وجود نگرانی مشترک از ناحیه رشد تروریسم مرکزی یعنی داعش و آتش تجزیه طلبیهای قومی که همه کشورهای عضو به خصوص روسیه، چین، هند و پاکستان در گسل این تهدیدات قرار دارند، موجب همگرایی و دستیابی این کشورها به راهکارهای صحیح در قالب سازمان همکاری شانگهای میشود.
کارشناس مسائل شبه قاره با توجه به اهمیت راهبردی هند و پاکستان برای کشورهایی مانند چین و روسیه، افزود: چین طرحهای بزرگی مانند جاده ابریشم را در سر دارد و برای تکمیل این پروژهها نیاز به وجود آرامش و همگرایی در منطقه شبه قاره دارد، برای مثال فعالیت گسترده چینیها در بندر گوادر که نزدیک بندر چابهار ایران است نشاندهنده رویکرد متفاوت پکن برای عضویت هند و پاکستان در سازمان همکاری شانگهای است. چین اهداف بلند مدتی را دنبال میکند و میخواهد قدرت خود را در مناطق حساس جهان به نمایش بگذارد.
وی تاکید کرد: نگرانی مشترک کشورهای درون گستره سازمان همکاری شانگهای موجب اتخاذ راهکارهای مشترک شده و زمینه را برای میانجیگری مسکو جهت رفع مشکلات میان هند و پاکستان، همچنین در طرف دیگر تلاش پکن برای حل مسائل پاکستان و افغانستان را آورده است. در حال حاضر این سازمان چه از لحاظ جمعیتی و چه از نظر مناطق راهبردی و حساس، دامنه بسیار گستردهای را در برمیگیرد که موجب اهمیت بیشتر و اقدامات موثرتر آن در آینده میشود.
منبع : تسنیم
