به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت»
هر سال با فرا رسیدن سیزدهم ماه صفر، پیام‌هایی در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود که مردم را به خرید طلا در این روز تشویق می‌کند؛ با این ادعا که این کار موجب افزایش رزق، گشایش در زندگی و رفع فقر خواهد شد. اما آیا چنین توصیه‌ای واقعاً ریشه در قرآن و روایات اهل‌بیت(ع) دارد یا با یک باور عامیانه و بی‌پشتوانه روبه‌رو هستیم؟
خرافه‌ای که از فضای مجازی فراگیر شد
در سال‌های اخیر، هم‌زمان با نزدیک شدن به سیزدهم ماه صفر، پیام‌هایی با مضمون «حتماً در این روز طلا بخرید تا روزی‌تان زیاد شود» در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها منتشر می‌شود. در برخی نسخه‌ها ادعا شده است که خرید حتی مقدار اندکی طلا در این روز باعث افزایش برکت، رونق کسب‌وکار، رفع فقر یا استجابت دعا خواهد شد.
نکته قابل توجه آن است که این پیام‌ها هیچ متن واحد و ثابتی ندارند؛ گاهی به امام صادق(ع) نسبت داده می‌شوند، گاهی بدون ذکر منبع منتشر می‌شوند و حتی در طول سال‌های مختلف متن آنها تغییر کرده است. همین موضوع، نخستین نشانه بی‌اعتباری این ادعاست؛ چرا که اگر چنین توصیه‌ای در منابع معتبر اسلامی وجود داشت، متن و ماخذ آن مشخص و یکسان بود.
آیا روایتی درباره خرید طلا در۱۳صفر وجود دارد؟
بررسی منابع اصلی حدیث شیعه نشان می‌دهد هیچ روایت معتبری درباره سفارش به خرید طلا در روز سیزدهم صفر وجود ندارد.
در کتاب‌های معتبر حدیثی مانند:
- الکافی
- من لا یحضره الفقیه
- تهذیب الاحکام
- الاستبصار
- وسائل الشیعه
- بحارالانوار
و همچنین در کتاب‌های مشهور ادعیه و اعمال مانند مفاتیح الجنان، هیچ روایت یا عملی با عنوان «خرید طلا در ۱۳ صفر» دیده نمی‌شود.
مراکز رسمی پاسخگویی دینی نیز پس از بررسی منابع حدیثی اعلام کرده‌اند که حدیثی با این مضمون در منابع معتبر وجود ندارد و آنچه در فضای مجازی منتشر می‌شود، فاقد پشتوانه روایی است.
اگر حدیثی وجود ندارد، پس این جمله از کجا آمده است؟
بخش عمده پیام‌های منتشرشده در فضای مجازی، جمله‌ای را به امام صادق(ع) نسبت می‌دهند، اما هیچ‌یک از آنها نام کتاب، جلد، صفحه یا سند روایت را ذکر نمی‌کنند.
در علم حدیث، صرف نوشتن عبارت «امام صادق(ع)فرمودند» به معنای اعتبار یک روایت نیست. هر حدیث باید دارای سند مشخص، سلسله راویان معتبر و منبع شناخته‌شده باشد.
عالمان علوم حدیث تاکید می‌کنند که نقل روایت بدون سند، به‌ویژه زمانی‌که آثار معنوی یا احکام دینی بر آن مترتب شود، از نظر علمی فاقد اعتبار است و نباید به اهل‌بیت(ع) نسبت داده شود.
قرآن درباره برکت رزق چه می‌گوید؟
قرآن کریم، برکت و افزایش روزی را به عوامل کاملاً مشخصی نسبت داده است؛ نه به خرید یک کالا در روزی خاص.
خداوند در سوره طلاق می‌فرماید: «وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا * وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا‌یَحْتَسِبُ»
«هر کس تقوای الهی پیشه کند، خداوند راه گشایش برای او قرار می‌دهد و از جایی‌که گمان نمی‌کند، روزی‌اش می‌دهد.»
در هیچ آیه‌ای از قرآن، افزایش رزق به خرید طلا، نقره یا هر کالای دیگری در روزی خاص نسبت داده نشده است.
علما درباره خرافات چه می‌گویند؟
عالمان شیعه همواره نسبت به رواج خرافات و نسبت دادن مطالب بی‌سند به دین هشدار داده‌اند.
آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در پاسخ به پرسش‌های مختلف درباره باورهای عامیانه تاکید کرده‌اند که نسبت دادن اعمال و فضیلت‌هایی که مستند معتبر ندارند، به دین صحیح نیست و مومنان باید از رواج چنین مطالبی خودداری کنند. به اعتقاد ایشان، ملاک پذیرش یک عمل دینی، وجود دلیل معتبر از قرآن و سنت است، نه نقل‌های رایج در فضای مجازی.
آیت‌الله سیدعلی سیستانی نیز در پاسخ به استفتائات متعدد، همواره بر این اصل تاکید کرده‌اند که اعمال مستحب باید مستند شرعی داشته باشند و اعتقاد به آثار ویژه برای زمان‌ها و اعمال خاص، بدون وجود دلیل معتبر، مبنای فقهی ندارد.
از سوی دیگر،حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی، رئیس بنیاد فرهنگی امامت و از پژوهشگران علوم حدیث، هشدار داده که یکی از آسیب‌های مهم‌فرهنگ دینی، گسترش روایت‌های بی‌سند در فضای مجازی است. به گفته وی، بسیاری از مطالبی که به اهل‌بیت(ع) نسبت داده می‌شود، نه در منابع حدیثی وجود دارد و نه از نظر سندی قابل دفاع است و انتشار آنها مرز میان معارف اصیل دینی و خرافات را از بین می‌برد.
حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا زائری نیز در سخنرانی‌ها و یادداشت‌های خود، بارها بر ضرورت مقابله با خرافات مذهبی تاکید کرده و گفته است که دین اسلام بر عقلانیت استوار است و نباید هر مطلب منتشرشده در فضای مجازی را به عنوان آموزه دینی پذیرفت.
مراکز پاسخگویی دینی چه نظری دارند؟
مراکز رسمی پاسخگویی به سوالات شرعی نیز درباره این موضوع موضع روشنی دارند.
مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و برخی مراکز پژوهشی حوزه علمیه اعلام کرده‌اند که پس از بررسی منابع حدیثی، هیچ روایت معتبری درباره استحباب خرید طلا در روز سیزدهم صفر یا آثار ویژه آن یافت نشده است.
این مراکز تاکید می‌کنند که اگرچه خرید طلا در این روز از نظر شرعی مانند سایر روزها مجاز است، اما اعتقاد به اینکه این خرید به‌طور ویژه موجب افزایش رزق یا برکت می‌شود، فاقد پشتوانه دینی است.
فعالان بازار طلا نیز این ادعا را رد می‌کنند
این باور تنها از سوی کارشناسان دینی مورد تردید قرار نگرفته، بلکه فعالان باسابقه بازار طلا نیز آن را فاقد هرگونه مبنای منطقی می‌دانند.
محمد کشتی‌آرای، رئیس پیشین اتحادیه طلا و جواهر تهران، درباره این موضوع گفته است:
«مواردی که درباره خاص بودن روز ۱۳ صفر در فضای مجازی مطرح شده، هیچ پایه و اساس شرعی، عرفی یا رسمی ندارد و یک پدیده خرافاتی ساخته و پرداخته فضای مجازی است.»
به گفته او، خرید و فروش طلا تابع شرایط اقتصادی و نیاز مردم است و ارتباط دادن آن به روزی خاص، هیچ مبنای علمی یا اقتصادی ندارد.
خرید طلا در۱۳صفر اشکال شرعی دارد؟
پاسخ این پرسش منفی است. خرید طلا در روز سیزدهم صفر، همانند هر روز دیگری، از نظر شرعی جایز است و هیچ ممنوعیتی برای آن وجود ندارد.
اما تفاوت مهم اینجاست که جواز خرید با مستحب بودن خرید تفاوت دارد.
فقها تاکید می‌کنند که نمی‌توان بدون وجود دلیل معتبر، برای عملی عنوان استحباب یا آثار معنوی خاص قائل شد. بنابراین اگر کسی برای سرمایه‌گذاری، هدیه یا استفاده شخصی طلا خریداری کند، این یک تصمیم اقتصادی است؛ اما اگر تصور کند این خرید به خودی خود موجب افزایش رزق خواهد شد، چنین اعتقادی مستند شرعی ندارد.
بررسی قرآن کریم، منابع معتبر حدیثی، کتاب‌های ادعیه، دیدگاه‌های مراجع تقلید، نظر پژوهشگران علوم حدیث و حتی اظهارات فعالان بازار طلا نشان می‌دهد که ادعای استحباب خرید طلا در روز سیزدهم صفر هیچ پشتوانه معتبر دینی ندارد.
اسلام، برکت در زندگی را نتیجه ایمان، تقوا، تلاش، کسب روزی حلال، صدقه، صله‌رحم، امانت‌داری و توکل بر خداوند می‌داند؛ نه خرید کالایی خاص در روزی خاص. از این رو، آنچه این روزها در فضای مجازی درباره خرید طلا در ۱۳ صفر منتشر می‌شود، بیش از آنکه ریشه در معارف اصیل اسلامی داشته باشد، به باورهای عامیانه و نقل‌های بی‌سند شباهت دارد؛ باورهایی که عالمان دین همواره نسبت به گسترش آنها هشدار داده‌اند.
