به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت»
کمتر از ۲۴ ساعت پس از انتشار یادداشت «ترکی بنفیصل» شاهزاده سعودی، رئیس سابق دستگاه امنیتی و استخبارات عربستان و سفیر اسبق سعودی در واشنگتن در روزنامه فرامنطقهای شرقالاوسط که او در آن استراتژی سکوت ریاض در تنشهای اخیر منطقه را به دلیل نگرانی از واکنش ویرانگر ایران، رویکردی مناسب توصیف کرد، حالا یک چهره سیاسی عرب دیگر در کشورهای شیخنشین خلیجفارس به قدرت و توان جمهوری اسلامی ایران اذعان و تاکید کرده است تهران در نتیجه درسهایی که از جنگ اخیر گرفت، اکنون و پس از حمله آمریکا قویتر از گذشته شده است.
نخستوزیر سابق قطر در مصاحبه با شبکه الجزیره، در ارزیابی خود از تحولات پس از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران اظهار کرد: ایرانیها از جنگ برای توسعه قابلیتهای نظامی و فناوری خود سود خواهند بُرد و کشورهای خلیجفارس نیز باید همین کار را انجام دهند و در دوران پساجنگ به فکر توسعه قابلیتهای نظامی و فناوری خود باشند.
«حمد بنجاسم آلثانی» که حدفاصل سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳ به عنوان چهارمین نخستوزیر قطر، سکان دولت این کشور عرب خلیجفارس را در دست داشت و این روزها در ۶۶ سالگی دوران بازنشستگی سیاسی خود را میگذراند، در ارزیابی وضعیت ایران تاکید کرد: نظام ایران پس از جنگ از نظر سیاسی قویتر ظاهر شده و هرگونه تلاش برای سرنگونی حکومت ایران با توسل به نیروی نظامی از همان ابتدا یک توهم بود.
بنجاسم که سال ۱۹۹۵ در به قدرت رسیدن هشتمین امیر قطر یعنی «حمد بن خلیفه آلثانی» - پدر امیر فعلی قطر- نقش پررنگی داشت و همواره از چهرههای بانفوذ خانواده امیری قطر به شمار میرود، در سخنان خود به اهمیت تنگه هرمز و نقش آن در طول جنگ علیه ایران نیز اشاره کرد و در این ارتباط افزود: تهران در تحمل ضربه اولیه موفق بود، سپس به سمت توافق رفت، زیرا از این جنگ مزایای جدیدی به دست آورد که مهمترین آنها ابزاری به نام کنترل تنگه هرمز است. وی مساله تنگه هرمز را خطرناکترین نتیجه جنگ کنونی توصیف کرد و افزود بحران با تنگه هرمز آغاز نشد، بلکه با تبدیل تنگه هرمز به یک نقطه کانونی بینالمللی جدید در درگیری به پایان رسید. نخستوزیر سابق قطر ادامه داد اکنون تنگه هرمز بخشی از قلمرو حاکمیتی ایران است، نه یک آبراه بینالمللی.
همسو با اظهارات بنجاسم، ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و رژیم صهیونیستی هم به این نتیجه رسیده که جمهوری اسلامی همچنان با قدرت پابرجاست و اقتدار گسترده نیروهای نظامی و انتظامی ایران باعث شده چشمانداز شورش داخلی و همچنین تهاجم شبهنظامیان تجزیهطلب خارج از ایران به مرزهای کشورمان بسیار غیرمحتمل به نظر برسد.
۳ روز پیش از این نیز، روزنامه آمریکایی «واشنگتنپست» با استناد به یک ارزیابی محرمانه سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) درباره توان ایران برای مقاومت در برابر محاصره دریایی آمریکا در تنگه هرمز نوشت ایران میتواند حداقل ۴ ماه در برابر محاصره اقتصادی و دریایی آمریکا مقاومت کند، بدون آنکه با فروپاشی شدید اقتصادی روبهرو شود. بر اساس این گزارش، جامعه اطلاعاتی آمریکا معتقد است بخش بزرگی از توان موشکی جمهوری اسلامی همچنان حفظ شده و طبق برآوردهای اطلاعاتی، ایران هنوز ۷۵ درصد لانچرهای متحرک موشکی و ۷۰ درصد ذخایر موشکی پیش از جنگ را در اختیار دارد.
حمد بنجاسم آلثانی در بخش دیگری از گفتوگوی خود به توانایی مذاکرهکنندگان ایرانی هم اشاره کرد و گفت ایرانیها درک عمیقی از طرف مقابل دارند و میدانند چگونه مذاکرات را مدیریت کنند. وزیر اسبق خارجه قطر که بین سالهای ۱۹۹۲ تا ۲۰۱۳ سکان دستگاه دیپلماسی دوحه را در دست داشت، در برنامه «المقابله» شبکه الجزیره به پویایی داخلی سیاسی ایران اشاره و تاکید کرد تصمیمگیری در داخل ایران فردی نیست، بلکه جمعی است و شامل نهادهای متعددی از جمله رهبری انقلاب، ریاست جمهوری و سپاه پاسداران میشود.
ارزیابی غلط ترامپ در ورود به جنگ
بسیاری معتقدند آنچه ترامپ را به یک جنگ بیبرنامه و از پیش شکست خورده در برابر ایران کشاند، بنیامین نتانیاهو و نقش پررنگ گروههای جنگطلب هم در تلآویو و هم در واشنگتن بود. پیشتر نیز روزنامه آمریکایی «نیویورکتایمز» در گزارشی اعلام کرده بود سازمان جاسوسی اسرائیل (موساد) پیش از آغاز جنگ با ایران به نتانیاهو گزارش داده بود خیلی زود با زدن جرقه جنگ علیه ایران، اغتشاشات در داخل این کشور نیز فراگیر خواهد شد و نخستوزیر رژیم نیز با همین استدلال توانسته بود ترامپ را متقاعد کند جنگ علیه ایران را آغاز کند.
حمد بنجاسم نیز در گفتوگو با تلویزیون الجزیره، به نقش گروههای جنگطلب واشنگتن و تلآویو در به راه انداختن جنگ علیه ایران اشاره و تاکید کرد: پروژه نظامی علیه ایران بخشی از یک دستور کار بلندمدت بود که توسط «جناح تندرو» اسرائیل به رهبری بنیامین نتانیاهو اتخاذ شده بود. نخستوزیر سابق قطر افزود اسرائیل از دوران «بیل کلینتون» رئیسجمهور پیشین آمریکا تلاش میکرد آمریکا را به بهانه برنامه هستهای ایران به سمت اقدام نظامی علیه این کشور سوق دهد اما این هدف تلآویو در دولت دوم ترامپ محقق شد و دولتهای پیشین آمریکا هیچ یک حاضر به وارد شدن به جنگ علیه ایران نشدند.
وی اظهار کرد: ترامپ نیز در دوره اول ریاست جمهوریاش برای جنگ علیه ایران تردید و در این مورد حتی با چهرههای جنگطلبی مانند «جان بولتون» اختلاف آشکاری داشت اما این بار نتانیاهو موفق شد وی را متقاعد کند جنگ علیه ایران کوتاه و سریع خواهد بود و رژیم ایران ظرف چند روز سقوط خواهد کرد اما آمریکا در توسل به نیروی نظامی اشتباه کرد، چون قدرت واقعی آمریکا همیشه در توانایی آن در اجتناب از استفاده از زور بوده است، نه در استفاده از آن.
تاکید بر همراهی و ائتلاف با ایران
مانند بسیاری دیگر از کارشناسان، بنجاسم هم معتقد است همراهی و ائتلاف با ایران به نفع کشورهای عرب خواهد بود. وی در این ارتباط تأکید کرد: کشورهای خلیجفارس نمیتوانند وارد یک جدایی دائم از ایران شوند، زیرا جغرافیا، همزیستی مسالمتآمیز را دیکته میکند. نخستوزیر اسبق قطر افزود آنچه مورد نیاز است، باز کردن صفحه جدید احساسی نیست، بلکه بازنگری واقعی و صادقانه در رابطه با تهران است. بنجاسم تاکید کرد هرگونه گفتوگو در آینده با ایران باید جمعی و در سطح خلیجفارس باشد و نه از طریق تماسهای پراکنده و منزوی، زیرا به نظر او، فقدان یک موضع واحد در خلیجفارس به اسرائیل اجازه نفوذ در منطقه و ترغیب واشنگتن به جنگ را داد.
وی در اظهارات خود به اختلافات داخلی میان کشورهای عرب خلیجفارس هم اشاره کرد و در این باره گفت: بزرگترین خطر برای کشورهای خلیجفارس اختلافات داخلی خود کشورهای منطقه است. نخستوزیر پیشین قطر مسیر عبور از بحرانها در منطقه را ایجاد یک ائتلاف نظامی گسترده دانست. او خواستار ایجاد «ناتوی خلیج فارس» شد که با تعداد محدودی از کشورهای همسو از نظر سیاسی و استراتژیک آغاز شود و سپس بهتدریج گسترش یابد.
رئیس سابق دولت قطر در حالی بر ائتلاف منطقهای و همراهی اعراب با ایران تاکید دارد که در حال حاضر نیز دولت قطر تلاش میکند از شعلهور شدن دوباره جنگ در منطقه جلوگیری کند، تا جایی که بر اساس گزارشها، سفر اخیر نخستوزیر و وزیر خارجه قطر به آمریکا در راستای میانجیگری برای جلوگیری از شروع دوباره جنگ بوده است. عمان نیز همچنان نقش سنتی خود به عنوان میانجی را حفظ کرده و از ورود به ائتلافهای تند ضدایرانی پرهیز میکند و عربستان نیز در موضعگیریهای متعدد اعلام کرده در کنار پاکستان برای توقف جنگ در منطقه حرکت میکند.
ناامیدی از آمریکا
نکته مهم دیگری که نخستوزیر و وزیر سابق خارجه قطر در سخنانش به آن اشاره کرد، اظهارات ناامیدانه او درباره حمایتهای نظامی آمریکا از اعراب بود. حمد بنجاسم آلثانی درباره حضور آمریکا در خلیجفارس گفت: پایگاههای آمریکا در دهههای گذشته عامل بازدارنده قابل توجهی بودهاند اما آمریکا نشان داده برای همیشه به این منطقه علاقهمند نخواهد ماند، زیرا اولویتهای استراتژیک آن بهتدریج به سمت شرق آسیا، اقیانوس آرام و مقابله با چین در حال تغییر است.
گزارش تازه بلومبرگ هم نشان میدهد کشورهای عرب خلیجفارس پس از جنگ علیه ایران، اعتماد خود را به واشنگتن از دست دادهاند. بلومبرگ در گزارش خود به نقل از منابع نزدیک به این کشورها نوشت مقامات عرب در نشستهای غیرعلنی، تعهدات امنیتی واشنگتن را زیر سؤال برده و نسبت به نبود برنامه مشخص در دولت ترامپ ابراز نگرانی کردهاند. به گفته این منابع، بسیاری از رهبران عرب، منطق و اهداف ترامپ در جنگ علیه ایران را مبهم دانسته و حتی ارزش میزبانی از پایگاههای نظامی آمریکا را مورد تردید قرار دادهاند، چراکه این پایگاهها کشورشان را به هدف واکنشهای متقابل ایران در برابر حملات آمریکا تبدیل کرد. بلومبرگ در گزارش خود میافزاید رهبران کشورهای عرب، به دلیل بیم از واکنش تند ترامپ، ترجیح دادهاند سکوت کنند و بعید است بهطور رسمی خواستار خروج نیروهای آمریکایی شوند.
پیشتر نیز دکتر هند الانصاری، محقق سابق مرکز مطالعات معاصر عرب دانشگاه جورجتاون در یادداشتی در میدل ایست آی، ناامیدی کشورهای عرب خلیجفارس از ائتلاف با آمریکا را بررسی و نتیجهگیری کرده بود بسیاری از دولتهای خلیجفارس از این بابت از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران ناراضیاند که واشنگتن پیش از آغاز جنگ هشدار بهموقع به شرکای عرب خود در منطقه نداده بود؛ هشداری که میتوانست به آنها امکان دهد اقدامات دفاعی را همراه با شرکای آمریکایی خود پیش از جنگ آماده کنند اما آغاز ناگهانی جنگ علیه ایران خیلی زود سرزمینهای عرب جنوب خلیجفارس را به آماج واکنش موشکی ایران در برابر حملات آمریکا تبدیل کرد و سران عرب متوجه شدند آمریکا دیگر مانند گذشته اعراب را شرکای واقعی خود در منطقه به حساب نمیآورد.
