به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت»
این خبرگزاری در نظر دارد در سلسله گفتوگوهایی با یاسر موحدفرد، رئیس بنیاد فردوسی به سراغ شاهنامه فردوسی برود؛ اثری که هزار سال پس از سرایش، همچنان در کانون بحثهای فرهنگی و هویتی ایران قرار دارد. در این مجموعه، تلاش خواهد شد، نسبت شاهنامه با آموزش، هنر و زیست امروز ایرانیان واکاوی شود. در بخش نخست این نشست، موحدفرد به تبیین ظرفیتهای دراماتیک شاهنامه و گستره فرامرزی ایران فرهنگی پرداخته است.
یاسر موحدفرد در ابتدای این گفتوگو با اشاره به مانایی زبان فارسی در بستر زمان، اظهار داشت که اگرچه شاهنامه متعلق به هزار سال پیش است اما به دلیل نبوغ سرسلسلههای بزرگی همچون حکیم توس، زبان ما در آن مقطع به چنان قلهای دست یافت که امروزه نیز بیشترین بیتهای این اثر با زبان معیار کنونی ما قابل درک و فهم است.
وی با بیان تفاوت میان مفهوم باستانی «هنر» با معنای مدرن آن، خاطر نشان کرد: هنر در شاهنامه مفهومی به مراتب ژرفتر دارد و با مفهومهایی همچون فرّه ایزدی، نیروهای اهورایی و توانمندیهای جسمانی و فکری پیوند خورده است.دبیرکل بنیاد فردوسی تصریح کرد که در ایران باستان، هر صاحب فن و اندیشهای «هنرمند» خطاب میشد؛ به طوری که در متنهای کهن از هنرِ کشتیرانی، هنرِ پزشکی و هنرِ مهندسی یاد شده است. وی افزود که بقایای این نگاه را هنوز در اصطلاحاتی نظیر هنرِ آشپزی یا در توصیف توانمندی افراد در انجام امور گوناگون نظارهگر هستیم.
از سینمای علی حاتمی تا پروژههای فرامرزی افخمی
این پژوهشگر فرهنگ ایران در ادامه به بازتاب میراث کلاسیک در هنرهای نمایشی پرداخت و از زندهیاد علی حاتمی به عنوان «سعدی سینمای ایران» یاد کرد که با اقتباس از حکایتهای مثنوی، الگویی موفق در تلاقی سینما و ادب پارسی ارائه داد. وی ضمن اشاره به کتاب «نمایش معنا» اثر دکتر مجید آقایی به تحلیل ظرفیتهای دراماتیک اثرهای رمزی سهروردی و عطار نیشابوری پرداخت و یادآور شد که عطار با حدود ۹۰۰ حکایت، یکی از غنیترین خاستگاهها برای ساخت اثرهای نمایشی در حوزه تئاتر و سینما در اختیارمان گذاشته است. موحدفرد با اشاره به نفوذ اسطورههای ایرانی در تئاتر مدرن جهان به تجربه پیتر بروک در اقتباس از منطقالطیر اشاره کرد و گفت: فضای سیمرغ و اسطورههای ایرانی، چنان جذابیتی دارد که بزرگترین کارگردانان همروزگار را به خود جذب کرده است. رئیس بنیاد فردوسی در بخشی از این گفتوگو از یک پروژه بزرگ بینالمللی پرده برداشت و عنوان کرد: بهروز افخمی و یوسفعلی میرشکاک، همه شاهنامه فردوسی را یک بار به گونه کامل بازخوانی و ضبط کردهاند. بهروز افخمی در صدد است تا این دغدغه را به یک پروژه دراماتیک جدی به زبان انگلیسی تبدیل کند که در خارج از ایران حتی در کشورهایی همچون کانادا، آغاز به کار کند تا شاهنامه با زبانی نوین به جهان بازشناسی شود.
نبوغ در تصویرگری؛ فردوسی در مقام یک کارگردان
بنیانگذار بنیاد فردوسی با نقد نگاههایی که شاهنامه فردوسی را تنها یک اثر تاریخیِ خطی میبینند بر قدرت تصویرگری فردوسی تاکید کرد. وی بر این باور است که فردوسی در صحنههای نبرد به معنای واقعی کلمه «دکوپاژ» میکند. موحدفرد با مثال آوردن از صحنه کمانکشی رستم دستان، تصریح کرد: توصیف دقیق لحظه نشستن، استقرار و رها شدن تیر با واجآراییهای خاص، صدای چکاچک شمشیر و خروش جنگ را بازسازی میکند که این بهترین الگو برای سینما و پویانمایی (انیمیشن) امروزین است.وی همچنین به اشتراکهای اسطورهای میان فرهنگها اشاره کرد و شخصیت رودابه را نیای اصلی شخصیتهای جهانی همچون «راپانزل» دانست. وی افزود که اسفندیار نیز برابرنهاد ایرانی «آشیل» یونانی است با این تفاوت که در شاهنامه حتی شخصیتهایی که با ایران دشمنی دارند هم دارای ابعاد انسانی و خاکستری هستند و این نکته باید گفته شود داستانهای شاهنامهای در ایران باستان به گونه خداینامه وجود داشته و حتی میتوان گفت پیش از داستانهای یونانی هم داستانهای باستانی و حماسی ایرانی وجود داشته است.
شاهنامه؛ اسم رمز جهان در گستره ایران فرهنگی
موحدفرد در پایان، شاهنامه را میراثی زنده در بزرگترین موزههای دنیا خواند و به تشریح مفهوم «ایرانِ فرهنگی» پرداخت. وی با اشاره به مشاهدههای خود در کشورهای گوناگون جهان گفت: در کشور بوسنی کتاب ملیشان با نام بلبلستان به زبان فارسی است و در کشور کرواسی، مردم ریشه خود را به کوروش بزرگ پیوند میزنند.وی همچنین به وجود کتابی به نام «کوشنامه» به زبان فارسی در گنجینه کشور کره جنوبی اشاره کرد که نشاندهنده نفوذ فناوری و فرهنگ ایرانی در شرق دور است.مدیر پایگاه خبری شاهنامهنیوز با تاکید بر لزوم بازآفرینی شاهنامه برای کودکان، خاطر نشان کرد: هجمهها بر ضد شاهنامه تنها کفی بر روی اقیانوس است؛ ما باید این اقیانوس بیکران را به نسلهای آینده بشناسانیم؛ چرا که به فرموده حکیم توس: هنر نزد ایرانیان است و بس.
