برداشت شن و ماسه و قنوات خشک، عامل تشدید فرونشست در جنوب غرب تهران

وی با بیان اینکه این رخداد از نوع فرونشست ناگهانی(فروریزش زمین) و بعد از بارندگی‌های اخیر به وقوع پیوسته است، افزود: دلیل رخداد فروریزش زمین در این ناحیه احتمالا جریان آب در مجاری زیر سطحی مانند قنوات خشک و یا رگاب‌های طبیعی که معمولا بعد از بارندگی‌ها، موجب آب شستگی و توسعه حفرات زیرسطحی و به تبع آن و در ادامه و عمدتا در اثر ارتعاشات محیطی، فروریزش‌های ناگهانی را موجب می شود، است که در معابر و مناطق مسکونی با احتمال خسارت و آسیب دیدگی همراه است.

 

بیت‌اللهی خاطرنشان کرد: مختصات جغرافیایی نقطه این حادثه با تقریب، به طول ۵۱.۳۴۰۵۱۶° و عرض ۳۵.۶۳۳۲۰۸° و ارتفاع ۱۱۰۸ متر (برگرفته از google earth) بوده است. در شکل زیر موقعیت شهرک ولیعصر و موقعیت تقریبی محدوده حادثه در غرب شهرک نشان داده شده است.

 

بیت‌اللهی با بیان اینکه در مورد منطقه جنوب پارک قائم قبلا در گزارشی، تشدید فرونشست زمین در این ناحیه همراه با ارائه نقشه‌ها و شکل‌ها نشان داده شده است، ادامه داد: حادثه رخ داده هرچند از نوع فرونشست ناگهانی (فروریزش) و احتمالا در اثر آبشستگی زیر سطحی بوده است که به نظر من بی ارتباط با تشدید پدیده فرونشست تدریجی زمین در این ناحیه، به دلیل پوک‌شدگی نهشته‌های سطحی ناشی از کشش و نیز توسعه شکاف‌های احتمالی ناشی از گرادیان تجمعی فرونشست زمین نمی‌تواند باشد.

 

مدیر بخش زلزله و مخاطرات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه منطقه ۱۸ شهر تهران دارای ۴۴۴،۸۸۶ نفر جمعیت (۴۱۹،۲۴۹ نفر محدوده و ۲۵،۶۳۷ نفر در حریم) است، وسعت منطقه را حدود ۳۸ کیلومتر مربع معادل ۶.۲ درصد از مساحت شهر تهران دانست و یادآور شد: این منطقه دارای ۷ ناحیه شامل ۵ ناحیه با ۱۸ محله در داخل محدوده و ۲ ناحیه در حریم است. منطقه، در جنوب غربی تهران واقع شده و از شمال به بزرگراه فتح و ۴۵ متری زرند (همجوار با مناطق ۹ و ۲۱)، از شرق به بزرگراه آیت‌الله سعیدی (همجوار با منطقه ۱۷)، از غرب به بزرگراه آزادگان (شهرستان قدس و شهریار)، از جنوب نیز به بزرگراه آیت‌الله سعیدی و بزرگراه آزادگان (همجوار با شهرستان اسلامشهر و شهر چهاردانگه) محدود می‌شود.

 

وی تاکید کرد: محدوده نقطه فروریزشی خیابان عمرانی-ولدخانی، فرونشست زمین در دو سال اخیر آهنگی تند و سه برابری نسبت به سال‌های پیشین را نشان می دهد که رخساره‌ای به صورت هاله بی‌هنجاری در جنوب پارک قائم دارد.

 

بیت‌اللهی با بیان اینکه منطقه ۱۸ تهران، محدوده ترکیبی از اراضی با کاربری کشاورزی و سکونتی، صنعتی و معدنی است، اظهار کرد: برداشت از معادن مصالح ساختمانی شن و ماسه، موجب تشکیل شن چال‌های عظیمی در منطقه شده که ریسک محیطی را تشدید کرده است. علاوه بر آن وجود قنوات به‌ویژه عمق کم آنها در این منطقه ریسک فروریزش‌های ناگهانی را افزایش داده است که در مواقع بعد از بارندگی احتمال بروز رخدادهای بحران‌زا را ارتقاء می بخشد. در بخش جنوبی این منطقه مسیر مهم ریلی تهران – تبریز قرار دارد که در تلاقی با امتداد رشته قنوات و زون با نرخ تشدیدیافته فرونشست زمین است.

 

این محقق حوزه مخاطرات خاطر نشان کرد: با توجه به نکات مهم بالا، از مسئولین شهرداری تهران، مدیریت بحران و مسئولین شرکت راه آهن، درخواست می‌شود در کاهش خطرات فرونشست و فروریزش زمین در منطقه ۱۸ تهران، کمال توجه و حساسیت را داشته باشند.