اینترنشنال و تحریف؛ رضاخان چطور رضاشاه شد؟

رضاخان چطور رضاشاه شد؛ این سؤالی است که شبکه اینترنشنال مطرح کرده و در گزارشی که بدون استناد به هیچ منبع تاریخی صرفاً گفته است که رضاخان چه مراحلی را تا تاجگذاری پشت سر گذاشته است.

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ، به نقل از فارس ،

نحوه به قدرت رسیدن رضاشاه همواره محل بحث بوده است. برخی جریانات، رسانه‌ها و یا افراد، مدعی‌اند که رضاخان به‌خاطر شایستگی خود بوده که پله‌های ترقی را پشت سر گذاشته و در جهت بهبود اوضاع نابسامان کشور، در اسفند ۱۲‌۹۹ اقدام به کودتا کرد و چند سال بعد از آن، به سلطنت رسید.

معمولاً برای پرداختن به دخالت انگلیس در به قدرت رسیدن رضاشاه، به کودتای سوم اسفند ۱۲‌۹۹ ـ که طراحی آن با انگلیس بود ـ اشاره می‌شود؛ اما قبل از آن، باید به «قرارداد ۱۹‌۱۹» توجه داشت که در این قرارداد، ایران عملاً به مستعمره بریتانیا تبدیل می‌شد.

 

 

از آن‌جایی که انگلیس نتوانست این قرارداد را به نتیجه برساند، به اقدام نظامی ـ یعنی کودتا ـ روی آورد. «جان فوران» استاد جامعه‌شناسی در دانشگاه سانتا باربارا کالیفرنیا، در کتاب «مقاومت شکننده» می‌نویسد: «چرا مقامات انگلیسی مقیم ایران از کودتا [در سال ۱۲‌۹۹] حمایت می‌کردند؟ در این مرحله آن‌ها کودتا را بهترین جایگزین برای قرارداد دست‌نیافتنی ۱۹‌۱۹م [۱۲‌۹۸ شمسی] می‌دانستند؛ کودتایی که یک دولت مقتدر را به قدرت می‌رساند و این دولت می‌توانست هم با جنبش‌های رادیکالی داخلی مقابله کند و هم جلو پیشروی احتمالی قوای شوروی را بعد از خروج نیروهای انگلیسی از کشور بگیرد. آیرونساید در خاطراتش می‌گوید: کودتا از هر چیز دیگر برای ما بهتر است». (جان فوران، مقاومت شکننده، صفحه ۱۹۹.)

 

اما درباره کودتا، نیکی آر کدی، پروفسور بازنشسته تاریخ در دانشگاه کالیفرنیا و لس آنجلس و یان ریچارد، از اساتید و محققان دانشگاه سوربون فرانسه، در کتاب «ایران مدرن: ریشه‌ها و نتایج انقلاب» می‌نویسند: «فرمانده نیروهای انگلیسی در ایران، ژنرال آیرونساید، ابتدا به رضاخان کمک کرد تا قدرت را در تیپ قزاق به دست آورد و سپس او را به انجام کودتا تشویق کرد». (نیکی آر کدی، ایران مدرن، صفحه ۸۰.)

همچنین، «محمدقلی مَجد» مدرس مرکز خاورمیانه دانشگاه پنسیلوانیا، در کتاب «رضاشاه و بریتانیا» می‌نویسد: «حتی نویسندگانی مانند سیروس غنی که از ستایشگران بزرگ رضاشاه هستند نیز، به نقش تعیین‌کنندهٔ انگلیس در به قدرت رسیدن رضاشاه اذعان دارند. «رهبر کبیر» ایران در سال ۱۲‌۹۹ شمسی با یک کودتای انگلیسی به قدرت رسید و سپس با یک کودتای انگلیسی دیگر، مقدمهٔ گرفتن تاج و تختی را برای او فراهم کرد که روزی شاه‌عباس بر آن تکیه زده بود». (محمدقلی مجد، رضاشاه و بریتانیا، صفحه ۲.)

 

 

هرچند شبکه اینترنشنال در گزارشی که به مناسبت صدمین سالگرد انقراض قاجاریه منتشر کرده، به نقش انگلستان در به قدرت رسیدن رضاشاه اشاره نکرده، ولی اذعان دارد که رضاخان صرفاً یک «افسر قزاق ناشناخته» بود که ناگهان از پشت پرده به سیاست کشیده شد. اما این افسر قزاق که چیزی از مسائل سیاسی نمی‌دانست، سواد کافی نداشت و کسی در آن زمان نامش را نشنیده بود، چگونه و توسط چه کسی وارد دنیای سیاست شد؟

 

 

در روایت‌های تاریخی معتبر و اسناد پژوهشی، نام «اردشیر جی ریپورتر» بیش از هر کس دیگر با «کشف و معرفی رضاخان به انگلیس‌ها» گره خورده است. او یک زرتشتی پارسیِ هندی‌تبار و عامل سرویس اطلاعاتی بریتانیا در ایران بود که مستقیماً زیر نظر نایب‌السلطنه هند بریتانیا فعالیت می‌کرد.

بر اساس وصیت‌نامه و یادداشت‌های اردشیر ریپورتر، وی در حدود سال ۱۹‌۱۷ میلادی (۱۲‌۹۶ شمسی) با رضاخان آشنا شد. او رضاخان را فردی مناسب برای طرح سیاسی بریتانیا در ایران یافت و پس از آموزش‌های سیاسی و نظامی، او را به ژنرال ادموند آیرونساید، فرمانده نیروهای انگلیسی در شمال ایران، معرفی کرد.