روایتی از «تخطی» عدالت از قانون

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ، به نقل از فارس

نام میکائیل دیانی حالا آنقدر در سینمای کوتاه سر زبان‌ها افتاده که برای فیلمش صف یکشند و روی زمین سینما بنشینند و بعد از تمام فیلمش منتظر فیلم بعدی باکس نمانند.استقبالی که بیش از هرچیز برگرفته از سینمای جسور دیانی است، سینمایی که فیلم نمی‌سازد تا دغدغه‌ای را هم مطرح کند و در واقع دغدغه‌ای بوده که روی پرده سینما به تصویر درآمده است.«مدیر مدرسه» ساخته قبلی دیانی هم همین مختصات را داشت، ساخته‌ای جسور با محوریت اتفاقات و البته اغتشاشات سال 1401 که مطرح شد و ساخته شد تا در قاب سینما ثبت شود.

حالا فیلم کوتاه «تخطی» ساخته جدید میکائیل دیانی، یکی از آثار جشنواره چهل و دوم فیلم کوتاه تهران است، اثری در ژانر پلیسی-معمایی که روی موج خفت‌گیری‌های پر تعداد اخیر و معضل مهمی که ایجاد کرده‌اند سوار شده تا هم آن را مطرح و برای حل شدندش فریادی بزند و هم به بهانه آن به معظلی مهم‌تر بپردازد.پرداخت داستان میان موضوع اول فیلم (خفت گیری) و ریشه‌های فیلم به صورت سینوسی در حال حرکت است، کارگردان اولین قاب فیلم را هم به بیان محکم داستان اختصاص داده است تا ضربه محکمی به صورت مخاطب بزند.

پلیسی مقابل قاضی ایستاده که باید درباره عملی خلاف قانون توضیح دهد. همین موقعیت است که مخاطب را بلافاصله در فضای تنش و تعلیق فیلم قرار می‌دهد.ادامه فیلم اما تاثیر دادگاه در عملکرد پلیس را نشان می‌دهد، تعقیب و گریز میان امیر نوروزی و آرش فلاحت‌پیشه که بر بستر یک خفت‌گیری خطرناک شکل گرفته است، داستان در ادامه تاثیرات فاجعه ‌بار آن بر یک خانواده را به تصویر می‌کشد.فیلم به درستی از یک رویداد جنایی خفت‌گیریِ منجر به آسیب جسمی شدید یک دختر جوان برای واکاوی بحرانی انسانی استفاده می‌کند.

مواجهه مامور پلیس با مجرمی که نه تنها احساس پشیمانی ندارد بلکه با آسودگی از بازگشت دوباره به زندان می‌گوید، گره اصلی درام را می‌سازد. در این میان، حضور پدر قربانی که به دلیل ترس از تهدیدات بزهکار حاضر به شکایت نیست، عمق تراژدی اجتماعی فیلم را افزایش می‌دهد و تماشاگر را در تقابل قانون و عدالت، بیشتر درگیر می‌کند.یکی از نقاط قوت فیلم، پرداخت شخصیت‌ها و بازی‌های بازیگران است. امیر نوروزی در نقش مامور پلیس با بازی‌ای کنترل ‌شده و دقیق، موفق شده تضادهای درونی شخصیت‌اش به تصویر بکشد. آرش فلاحت‌پیشه، در نقش بزهکار، شخصیتی ساخته که باورپذیر است و در عین حال نفرت مخاطب را برمی‌انگیزد، بدون آنکه به تیپ یا کلیشه تبدیل شود.سیاوش چراغی‌پور نیز با بازی در نقش پدر قربانی، حس درماندگی و فروپاشی روحی را بدون دیالوگ‌های گل‌ درشت منتقل می‌کند و توانسته حضوری اثرگذار در فیلم داشته باشد. مردی که به دلیل ترس از تهدید و آسیب به دختر دیگرش، از شکایت علیه خاطی خودداری می‌کند و این موضوع بازتاب نگرانی‌های واقعی بسیاری از خانواده‌ها در جامعه ماست.

اما داستان تصمیم مامور پلیس و البته غافل‌گیری مخاطب است، تصمیمی شخصی برای اجرا عدالت و البته ساخت یک قهرمان مهم؛ پلیسی که می‌داند وظیفه‌اش چیست.حرکت داستان روی خط قانون و بی‌قانونی است، عدالت از مسیر قانون اجرا نمی‌شود، تا شاید مسئله‌ای مطرح شود برای پیدا کردن راهی قانونی در مواردی مشابه.«تخطی» تلاش می‌کند با دیالوگ‌های ساده، بی‌تکلف و به دور از شعار زدگی، فضای قصه را باورپذیر نگه دارد.

فیلم به جای ارائه پاسخ‌های قطعی درباره عملکرد پلیس و قانون، مخاطب را به تامل وادار می‌کند. پلیس فیلم که در عین حال هم قهرمان و هم متهم است. این رویکرد باعث می‌شود «تخطی» فراتر از یک قصه ساده جنایی، اثری درباره عدالت، ترس و مسئولیت اجتماعی باشد. از این رو می‌توان گفت نکته مهم روند روایت است که از کلیشه‌های معمول ژانر پلیسی فاصله گرفته و پای مخاطب را به میانه چالش‌های اخلاقی و قانونی باز می‌کند. فیلم هیچگاه پلیس را به عنوان قهرمان مطلق معرفی نمی‌کند و جنایتکار را به صورت کاریکاتوری ترسیم نمی‌کند؛ بلکه هر دو درگیر یک بازی پیچیده هستند که نظام قانونی آن را شکل داده است. همین امر باعث می‌شود «تخطی» به جای تبدیل شدن به صرفا یک قصه جنایی، اثری در حوزه عدالت اجتماعی و نقد وضع موجود باشد. در حوزه فنی، فیلم کوتاه «تخطی» حرفه‌ای و حساب ‌شده ساخته شده است. نورپردازی دقیق و انتخاب قاب‌های هوشمندانه، فضایی سنگین و در عین حال طبیعی ایجاد کرده که با ماهیت ژانر پلیسی-معمایی همخوانی کامل دارد. طراحی صحنه و لباس‌ها به باورپذیری محیط کمک می‌کند و از فیلم کوتاه معمول فراتر رفته است.

«تخطی» نه فقط یک فیلم کوتاه پلیسی-معمایی خوش ‌ساخت، بلکه یک صدای بلند و جدی در سینمای ایران است که از بطن مشکلات اجتماعی بیرون آمده و تلاش می‌کند با حفظ فرم سینمایی حرفه‌ای، به سوالات بی ‌پاسخ بسیاری از مخاطبان و جامعه پاسخ دهد. در کنار روایت و بازی‌ها، فیلمنامه فیلم نیز اتفاق قابل قبولی را رغم زده است. زمانبندی دقیق، انسجام دراماتیک و پرداخت جزئیات رفتاری شخصیت‌ها، نشان می‌دهد نگارش متن با دقت و بازنویسی‌های مکرر انجام شده است.داستان‌ها و شخصیت‌ها در زمان کوتاه اثر پرداخت شده و بیش از هرچیز دیگری به پیش برد اهداف کارگردان کمک می‌کند.