شهید رئیسی چگونه کشور را از پرتگاه «توافق وین» نجات داد؟

به گزارش پایگاه خبری «حامیان ولایت» ، به نقل از رجا ، محمود واعظی، رئیس دفتر حسن روحانی در مصاحبه‌ای اعلام کرده که شهید رئیسی پس از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری، در پاسخ به سوال حسن روحانی درباره امضای توافق احیای برجام به او گفته است که موضوع را بررسی خواهد کرد و پس از بررسی، به وی اطلاع داده که تصمیم گرفته امضای توافق را به زمان دیگری و در دولت سیزدهم موکول کند. فارغ از درستی یا نادرستی کلیات و جزئیات این ادعا، نگاهی به توافق احیای برجام که حاصل گفتگوهای عراقچی در وین بود، نشان می‌دهد که این تصمیم تا چه میزان مطابق منافع ملی بوده و از چه خطرات بزرگی برای کشور جلوگیری کرده است. فروردین ۱۴۰۰ و با اصرار دولت روحانی برای احیای برجام، رهبر انقلاب سه سیاست قطعی «لغو تحریم، تضمین و راستی‌آزمایی» را به عنوان خطوط قرمز توافق جدید اعلام کردند و تیم مذاکراتی ایران به ریاست عباس عراقچی برای احقاق این شروط راهی وین شد. علی واعظ مسئول میز ایران در گروه آمریکایی بحران و از دوستان نزدیک رابرت مالی که مسئولیت تیم آمریکایی را در مذاکرات احیای برجام برعهده داشت، فاش کرد که آمریکا به‌دنبال آن بوده تا در دولت روحانی تعلیق غنی‌سازی ۲۰ درصد در ازای آزادی تنها یک میلیارد دلار از اموال کشورمان را اجرایی کند. این پیشنهاد اهانت‌آمیز آمریکا به ایران نشان می‌دهد که تیم بایدن صرفا به دنبال بازگشتی نمایشی به برجام در ازای چند امتیاز پیش پا افتاده بوده است. کاظم غریب‌آبادی، معاون کنونی وزارت خارجه که در آن زمان سفیر ایران در سازمان ملل و عضو تیم مذاکره‌کننده بود، اعلام کرد که آمریکا شروط زیاده‌خواهانه پرشماری برای توافق قرار داده است. او گفت که آمریکا: - کل تفاهم را به پذیرش بندی درخصوص گفتگوهای منطقه‌ای گره زده؛ - حاضر به لغو دستور اجرایی تحریم تسلیحات نشده؛ - حاضر به برداشتن ۵۰۰ تحریم ترامپ علیه افراد و لغو تحریم کاتسا نشده؛ - حاضر به ارائه هیچ تضمینی نشده، - حاضر به بحث درباره پرداخت خسارات به ایران نشده؛ - خواستار محدودیت‌هایی بیش از برجام شده؛ - نپذیرفته که ابتدا آن‌ها باید تمامی تعهدات را انجام بدهند و پس از راستی‌آزمایی، ایران به اجرای تعهداتش بپردازد. با روی کار آمدن دولت سیزدهم، مشخص شد که در مذاکرات احیای برجام، به طرف آمریکایی تعهد داده شده که در صورت بازگشت به توافق، راه «گفتگوهای آتی» درباره مسائل منطقه‌ای باز شود! علی واعظ، فرد نزدیک به رابرت مالی اعلام کرد که آغاز گفتگوهای منطقه‌ای بعد از احیای برجام، در ازای خروج سپاه از لیست FTO به تیم ایرانی پیشنهاد شده و مورد قبول قرار گرفته است. مطالبات آمریکا در مذاکرات به حدی زیاده‌خواهانه بود که رهبر انقلاب در ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ صریحا در برابر آن موضع گرفتند و فرمودند: «پیشنهادهایی که می‌کنند حتّی قابل نگاه کردن نیست». دولت سیزدهم پس از مواجهه با متن پر اشکال و خطرناکی که دولت روحانی قصد امضای آن را داشت، با تهیه دو متن جدید در مذاکرات وین حاضر شد. علی واعظ اعتراف می‌کند که در دولت سیزدهم، ایران از لحاظ فنی با دست پر به مذاکرات آمد و متنی با جزئیات فراوان برای رفع تحریم به طرف مقابل ارائه کرد. او همچنین به نقل از اروپایی‌ها می‌گوید تیم جدید به علت سرسختی در مذاکرات توانسته امتیازات بیشتری در حوزه رفع تحریم و راستی‌آزمایی بدست بیاورد و تصریح می‌کند که بر خلاف توافق دولت روحانی، در توافق دولت سیزدهم، آمریکا بسیاری از امتیازات را پیشاپیش به ایران خواهد داد. برخی از این بهبودها و امتیازات دولت سیزدهم در مذاکرات به این شرح بود: - رد قطعی هرگونه گفتگو در موضوعات دفاعی و منطقه‌ای؛ - مستثنی شدن شرکت ملی نفت و بانک مرکزی از قانون کاتسا؛ - الزام آمریکا به خارج کردن تعدادی از شرکت‌های مهم از لیست قرمز که آمریکا قبلا آن را غیرقابل مذاکره دانسته بود؛ - عدم مذاکره روی بندهای موسوم به «غروب آفتاب» برجام؛ - لغو دستور اجرایی خرید و فروش تسلیحات با ایران؛ - عقب راندن آمریکا از مطالبه نابودی سانتریفیوژهای نسل جدید؛ - عدم خروج ادوات جدید صنعت هسته‌ای از کشور؛ - انجام تراکنش حجیم مالی و راستی‌آزمایی آن در آغاز توافق؛ - پذیرش پرداخت خسارت و هزینه بازگشت ایران به شرایط فنی دوران برجام. البته پس از این بهبودها، رخدادهایی از قبیل فتنه ۱۴۰۱ باعث شد تا طرف غربی با اشتباه محاسباتی، گفتگوها را متوقف کند و توافق صورت نگیرد اما نگاهی به تعهدات خطرناک تیم عراقچی در مذاکرات وین نشان می‌دهد که عدم امضای توافق ادعایی واعظی تا چه حد تصمیم درستی بوده و ایران را از کشاندن به چه مذاکرات خطرناکی نجات داده است.