عشایر کوچنده در کشور ایران در طول تاریخ، همیشه دارای نقشی ویژه، تاثیرگذار و درخور توجه در اداره کـشور بـودهانـد. براسـاس منابع تاریخی در سالهای دور تـا پایـان سلـسله قاجـار، سران و بزرگان عشایر به پشتوانه جمعیت ایلات و طوایف مربوطه، نقش اصلی را در تعیـین نوع حکومت، حاکمان کشور و حکومتهای محلی داشتهاند.
آنها به خاطر برخورداری از روحیه سلحشوری و عرق به وطن، همیشه در خط اول دفاع در برابر دشمنان این مرز و بوم بودهاند و امنیت مرزهای جغرافیایی به همت این غیورمردان تامین شده است.
بعد از سلسله قاجار و با روی کار آمدن حکومت پهلوی، رضاشاه، اولین برنامه خود را سرکوب عشایر و درهم کوبیدن سـران عـشایر قـرار داد، بـه نحوی که کلیه کسانی که با وی همکاری نکرده و به مخالفت برخواستند، به شیوههای مختلف اعدام شدند. بعد از این اقدام به موضوع اسکان اجباری عشایر کوچنـده کـه بـه «تخت قاپوی عشایر» معروف است، مبادرت ورزید و تعدادی را نیز بـه نقـاط دوردسـت تبعید کرد. رضا شاه با ایـن کارهـا ضـمن تـضعیف جایگـاه و روحیـه جنـگاوری و دشمنسـتیزی عـشایر، پراکندگی و تفرقه بین عشایر ایجاد کرد. اما برخلاف همه این سختگیریهـا و جفاهایی که به عشایر شد، عشایر دست از کوچ برنداشتند. حتی کسانی که به نقـاط دور تبعید شدند، همچنان نوع زندگی خود را برمبنای کوچ قرار دادند و کوچ تعدادی از آنها تا اکنون ادامه دارد.
پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، جان تازهای در رگهای مردمان عشایر جریان یافت. بطوری که به جایگاه سابق خود در بحث تولیدات کشاورزی بازگشتند و نقش موثری را در این عرصه ایفا میکنند. در مجموع، سالانه حدود 5 میلیون تن محصولات دامی، زراعی، باغی و غیـره به ارزش 2600 میلیارد تومان توسـط عشایر تولید میشود که 5 درصد کل تولیدات کشاورزی کشور را به خود اختصاص میدهد. تولید 20 درصد کل گوشت قرمز کشور برگ زرین دیگری در سابقهی تولیدی عشایر به شمار میرود.
پژوهشها نشان میدهد که وضعیت شاخصهای زندگی عشایر از نظر کمی و کیفی در همه زمینهها بهبود نسبتاً خوبی یافته است ولی تعداد زیادی از شاخصهـای توسعه انسانی از جمله بهداشت و درمان، آموزش و پـرورش در مقـاطع بعـد از ابتـدایی، رفاه و تامین اجتماعی، اراضی دیم و آبی، جایگاه دام و برق جامعهی عشایری همچنان از نقطه مطلوب فاصله نسبتا زیادی دارد.
به نظر می رسد ساختار مدیریت مراتع در کشور مهمترین چالش عشایر است که باید با اصلاحات قانونی و همکاری و همراهی نهادهای دولتی و جامعه عشایری برای این مسئله چاره اندیشی کرد.
ویدئویی درباره همین موضوع در ادامه ببینید:
منبع : فارس
 |
