اختصاص تسهیلات دولتی به بخش تقاضا

سید حسن موسوی فرد کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو درباره اقدامات اقتصادی دولت برای جبران آسیب های ناشی از کرونا گفت: یک سری از کارها را دولت در اسفند ماه انجام داد که ابتدای وجود بحران بود و اقتضای فضایی بود که پیش­‌بینی می­شد احتمالاً قرنطینه اتفاق خواهد افتاد. موارد پیشگیری  که تقریباً در همه­ اقتصادهای دنیا انجام دادند. مثلاً تعطیلی واحدها، تمدید فرصت پرداخت مالیاتی و بیمه­‌ای که ما هم این کار را انجام دادیم.

این کارشناس اقتصادی در ادامه افزود: یک سری هم تعویق های بانکی که بیشتر برای خود مردم بود. یعنی قسط‌­های قرض الحسنه را عقب بیندازند و امثالهم که این کارهای اولیه­ای بود که دولت می­توانست انجام بدهد. کارهای غلطی هم نیست. کارهای خوبی است ولی قابلیت این را دارد که تکمیل شود.

*بسته حمایتی کوچک است ولی با توجه به شرایط مالی دولت قابل قبول است

موسوی فرد درباره اصلی ترین اقدام اقتصادی دولت نیز اظهار داشت: اصلی­ترین کاری که دولت انجام داده همین بسته­ 100 هزار میلیارد تومانی است که کارشناس­ها و اقتصاد­دان­ها اعتقادشان این است که این بسته کوچک است. تقریباً می­شود گفت که کمتر از 3 درصد تولید ناخالص داخلی ما را تشکیل می­دهد درحالیکه اقتصادهای دیگر 15 درصد، 20 درصد تولید ناخالص داخلی­‌شان بسته  اقتصادی برای کمک به اقتصاد طراحی کرده‌­اند.

وی در ادامه افزود: این بسته از لحاظ ابعاد عملاً کوچک است. طبیعت آن هم این است که دولت ما وضعیت مناسبی به لحاظ بودجه و مالی ندارد. کسری بودجه­ شدیدی دارد، قیمت نفت هم کاهش پیدا کرده است. از این جهت ظرفیت مناسبی برای اینکه بخواهند بسته­ بزرگی را تعریف کنند فعلاً نداشتند. حالا چون این بسته محدود است باید خیلی هوشمندانه‌­تر و دقیق‌­تر رفتار کنیم که بسته به ثمر بنشیند.

 این کارشناس اقتصادی درباره جزئیات بسته 100 هزار میلیارد تومانی نیز گفت: تفکیک این بسته آنطوری که خود دولت اعلام کرده است، بدین‌گونه است که بخشی از آن کمک به نظام سلامت است و یک بخشی از آن هم به عنوان یارانه‌­های حمایتی است. یارانه حمایتی تقریباً 25 هزار میلیارد تومان را تشکیل می­دهد. از 75 هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده دیگر، 23 هزار میلیارد تومان آن وام داده خواهد شد به صورت وام های یک میلیون تومانی به خانواده­های معیشتی بگیر که این بیش از اینکه یک سیاست حمایتی باشد، یک سیاست تحریک تقاضا است و کار خیلی خوب و مثبتی است. 52 هزار میلیارد تومان دیگر را هم بناست که دولت به کسب و کارها بدهد با شرایطی که اعلام کرده است.

*امکان انحراف بسته حمایتی با توجه به تجربیات قبلی وجود دارد

موسوی فرد در باره اقدامات دولت برای جلوگیری از انحراف این بسته حمایتی نیز گفت: یک سری راهکار را دولت گفته است. اولاً که چه باید کرد. اگر یک تحلیل کلانی از ماجرا بخواهیم داشته باشیم این است که یک آسیب عمده را بخش تقاضا در اقتصاد کشورمان خورده است. از یک طرف، شب عید این اتفاق افتاده است و اصناف در این شرایط خیلی ضربه خوردند. این اصناف و خیلی از این کارخانه­‌ها و صنایع خرد اینها موجودی انبار داشتند و الآن مسئله­ اصلی آنها فروش است چون کاهش تقاضا اتفاق افتاده به خاطر اینکه درآمد مردم کاهش پیدا کرده و درآمدهایشان را احتیاطی مصرف می­کنند مشکل فروش دارند و باید سطح تقاضا را تحریک کنیم که فروش اتفاق بیفتد.

وی در ادامه افزود: یک بخش زیادی از صنوف خدماتی الآن هستند که اینها به واسطه­ی اینکه تقاضای آن خدمت از بین رفته است که خیلی از آنها به حوزه­ی گردشگری  برمی­گردند. مثلاً صنف اتوبوسرانی، حمل و نقل بین شهری و رستوران­ها که خیلی از اینها جزء بخش­های پرریسک اقتصاد محسوب می­شوند و احتمالاً تعطیل خواهند ماند. خوب منطقی است که دولت از این  کسب و کارها حمایت بکند. البته با روشی که عرض خواهم کرد که شاید هدفمندتر باشد.

این کارشناس اقتصادی همچنین اظهار داشت: پیشنهاد ما این است که دولت به واسطه اینکه تقاضا لطمه خورده است بخش زیادی از این بسته را به بخش تقاضا اختصاص بدهد و تقاضا را تحریک کند و آن را به خود مردم اختصاص بدهد. چون به احتمال خیلی زیاد بخش زیادی از این منابعی که به کسب و کار اختصاص داده می­‌شود به دلیل اینکه شرایط اقتصاد اصلاً مناسب نیست دچار آسیب جدی خواهد شد و سر از بازارهای دیگر مثل بورس و طلا و مسکن درآورد.

وی در ادامه افزود: همچنین ممکن است  به سمت پس‌­انداز کردن و ذخیره کردن این پول­ها بروند چون یک دوره­ تنفسی هم دارد یا اینکه می­‌برند در بازارهای دیگر تا این مدت محدودی که پول دست آنها هست و تولید هنور کم رمق است از منافع آن استفاده کنند و سودهای آنچنانی به دست بیاورند.

*واریز مستقیم به حساب کارگران به جای کارفرما انحرافش کمتر است

موسوی فرد در باره تجربه انحراف منابع دولتی مانند منابع این بسته گفت: ما تجربه­ این انحراف را داشته ایم. در بحث بنگا‌ه­های زودبازده و در حوزه های مختلف ما تجربه­ انحراف این پول­ها را داشته‌ایم. مسئله­ دولت الآن این است که بنگاه­ها کارگران خود را بیکار نکنند. ولی خب با این روش که ما بگوییم که بنگاه­ها کارگرانشان را بیکار نکنند الآن تضمینی وجود ندارد که کارگران واقعاً کار بکنند. یعنی یک بنگاه ممکن است لیست بیمه‌­اش را هم رد بکند ولی کارگران را مرخص بکند بگوید که من فعلاً حقوق ندارم بدهم، من در نهایت بیمه­ شما را رد می­کنم.

وی همچنین ادامه داد: کارگر بیکار نشده ولی حقوق آنچنانی هم دریافت نکرده است. و یا اینکه به آن ظرفیت لازم کار نکند، بخشی از این منابعی که به دست می­آورد به واسطه اینکه کارگرها سر کار می­آیند الباقی منابع را ببرد جای دیگر هزینه کند. در ابتکاراتی که اتفاق افتاده بود گفته بودند که قبوض خدماتی، قبوض آب و برق و گاز را مربوط به مباحث حوزه­ انرژی را که دولت خودش دریافت­کننده­ی پول است دولت خودش به صورت مستقیم پرداخت می­کند به آن طرف نهایی یعنی مثلاً وزارت نیرو یا شرکت گاز.

موسوی فرد درباره کاهش انحراف بسته اقتصادی در حمایت از کارگران نیز گفت:  پیشنهاد ما این است که اگر مسئله­ دولت کارگران و از کار بیکار نشدن آنها هست، حقوق کارگران را دولت خودش مستقیماً به حساب کارگرها واریز بکند و این اصلاً کار پیچیده و سختی نیست. یعنی کافی است که در قالب همان سامانه رفاه ایرانیان یا در قالب سامانه­ بیمه­ اجتماعی لیست کارگران را بگیرند و شماره حساب بگیرند و به حساب خود کارگرها واریز بکنند که اجازه­ سوء استفاده­ی کارفرما برداشته شود. حالا ممکن است که دولت علی الحساب پرداخت بکند یا با روش­های دیگری پرداخت بکند و این انحرافش خیلی کمتر است از اینکه پول را مستقیم به بنگاه پرداخت کنند.

منبع : فارس