اینستکس چیست و چگونه کار می‌کند؟

در این ساز و کار مبادلات با یورو انجام خواهد شد؛ اما نکته قابل تامل اینجاست که در این ساز و کار قرار نیست ایران پولی دریافت کند، بلکه نفت را به کشور‌های اروپایی می‌دهد و در مقابل از آن‌ها اقلام مورد نیاز خود را دریافت می‌کند!
از سوی دیگر گفته می‌شود اینستکس دو شعبه در ایران و اروپا خواهد داشت و قرار است به عنوان یک نهاد واسط برای تسویه حساب شرکت‌های بدهکار و بستانکار در دو طرف عمل کند!
 

اینستکس شامل چه اقلامی خواهد شد؟
 حمید بعیدی نژاد سفیر کشورمان در لندن در صفحه توییتر خود در رابطه با اینستکس اظهار کرد: «سه کشور اروپایی (فرانسه- آلمان- انگلستان) پیشنهاد کرده‌اند که برای عملیاتی شدن سریع کانال مالی که برای تسهیل تجارت بین دو کشور در تمامی زمینه‌ها تاسیس شده است، فاز اول آن به پرداخت‌های مرتبط با اقلام کالا‌های اساسی و پزشکی اختصاص یابد.»

همچنین وی درباره اقلامی که قرار است در فاز اول اینستکس مبادله شوند، توضیح داد:
۱-انواع محصولات کشاورزی مانند سویا و ذرت، ۲- انواع محصولات غذایی، ۳-میوه و سبزیجات، ۴-سموم کشاورزی، کود و بذر‌های گیاهی، ۵-غذای دام شامل کنجاله و علوفه، ۶- شیرخشک و مواد اولیه، ۷-مواد اولیه دارویی، ۸- انواع دارو‌های عمومی و دارو‌های بیماری‌های خاص، ۹- انواع تجهیزات پزشکی و بیمارستانی، ۱۰-دستگاه‌ها و وسایل پیشرفته جراحی و اتاق عمل، ۱۱-تجهیزات پیشرفته پزشکی مانند دستگاه‌های رادیو تراپی و پرتو درمانی جهت مقابله با سرطان، ۱۲- انواع واکسن‌های انسانی و دامی و.... کشورمان در سال‌های اخیر قدم‌های مهمی در خودکفایی برداشته است، اما خرید بخشی از این اقلام کماکان ضروری می‌باشد.

واکنش مقامات  خارجی به ثبت اینستکس  
شاید بتوان ثبت کانال مالی اینستکس را جزء معدود دفعاتی دانست که اتحادیه اروپا خلاف خواست آمریکا عمل کرده، بنابراین واکنش‌های متفاوتی را در سطح جهان به دنبال داشته است!
فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پیامی هدف بلندمدت اینستکس «کانال تبادل مالی اروپا با ایران» را گشایش کانال‌های اقتصادی برای کشور‌های ثالثی دانست که تمایل به تجارت با ایران دارند و ۳ کشور اروپایی همچنان تلاش می‌کنند که به چنین هدفی دست یابند.
جرمی هانت، وزیر امور خارجه انگلیس که خود جز نمایندگان سه کشور اروپایی حاضر در نشست "اینستکس" بود، ثبت این کانال ویژه مالی را گام مهمی دانست و گفت که با وجود راه اندازی این سازوکار همچنان باید کار‌های بیشتری انجام داد و تصریح کرد که ۳ کشور اروپایی در همکاری نزدیک در حال بررسی همه جنبه‌های حقوقی و فنی موردنیاز این سازوکار ویژه هستند.

 

اما در این بین، واکنش آمریکا در راه اندازی این کانال متفاوت از بقیه و البته قابل انتظار بود!
وزارت امور خارجه این کشور، تنها ساعاتی پس از ثبت این کانال بیان‌های صادر کرد و اعلام کرد که "به دقت گزارش‌ها را درباره کانال ویژه مالی دنبال می کنند تا جزئیات بیشتری درباره سازوکار آن به دست بیاورند. "
البته به عقیده برخی رسانه‌های آمریکایی نیز راه اندازی اینستکس قدرت اقتصادی آمریکا را با چالش مواجه خواهد کرد!
به عنوان مثال، نشریه "واشنگتن پست" در ارزیابی اینستکس راه اندازی این کانال را چالشی در برابر قدرت اقتصادی آمریکا دانست.
 

موافقان و مخالفان اینستکس  در ایران چه می گویند؟!
البته در داخل کشور هم این اتفاق واکنش‌هایی را در پی داشت؛ برای مثال محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان در صفحه توییتر خود نوشت: " ایران از اینستکس (ساز و کار ویژه مالی اروپا و ایران) که به عنوان یک گام اول، هرچند دیرهنگام، در مسیر اجرای تعهدات تروئیکای اروپایی برای نجات برجام از طریق تضمین منافع ایرانیان پس از بازگشت تحریم‌های غیرقانونی آمریکا به شمار می‌رود، استقبال می‌کند.
بهرام قاسمی، سخنگو دستگاه دیپلماسی کشورمان نیز اظهار کرد: "اقدام اتحادیه اروپا در تاسیس سازوکار ویژه مالی بسیار دیر صورت گرفت و باید این اقدام بخشی از تحریم‌های غیرقانونی آمریکا را جبران کند. ".

 

اما علی مطهری نایب رئیس مجلس شورای اسلامی معتقد است در حال حاضر نمی‌شود نظر مثبتی در این باره داد و قضاوت نهایی زمانی است که اجرای آن را نظاره کنیم. این گام اول است و اروپا باید به همه تعهدات خود طبق بیانیه ماه می ۲۰۱۸ وزرای خارجه ایران و سه کشور اروپایی عمل کند. اینکه در خبر‌ها آمده بود که یکی از این وزرا اجرای این ساز و کار را مشروط به پیوستن ایران به معاهده بین‌المللی اف‌ای‌تی‌اف دانسته است نوعی دخالت در امور داخلی ایران است و وزارت‌خارجه باید عکس‌العمل مناسب نشان دهد.
مطهری با بیان اینکه اروپا با راه اندازی اینستکس بیشتر به دنبال منافع خودش است، اظهار داشت: این ساز و کار از نظر استقلال اروپا در مقابل آمریکا و از نظر تلاش برای شکست سلطه دلار برای اروپا نیز نافع است!

 

انتقال پول نفت پشت پرده اهداف اینستکس؟!
سید یاسر جبرائیلی کارشناس مسایل سیاسی نیز در این باره می‌گوید: متاسفانه چنانکه پیش بینی کرده بودیم، کارکرد اینستکس محدود به مبادلات غذا و داروست؛ مبادلاتی که پیش از راه‌اندازی این کانال نیز جاری بوده. باید منتظر بود جریانی برای پیوستن خریداران نفت ایران به اینستکس به راه بیفتد. هدف این "پیوستن"، انتقال پول نفت ایران از آسیا به اروپا خواهد بود.
از سوی دیگر مهدی محمدی کارشناس سیاست خارجی معتقد است نگرانی جدی این است که اینستکس به تدریج تبدیل به سیاهچاله اروپایی شده و همه تجارت خارجی ایران را ببلعد. اگر آنگونه که آقای عراقچی گفته ایران بخواهد حتی پول فروش نفت به خریداران غیراروپایی را هم به اینستکس هدایت کند، معنایی جز این نخواهد داشت که مدیریت کل پول ایران در اختیار اروپایی‌ها قرار خواهد گرفت.»
او تاکید می‌کند ضرر این موضوع این است که دیگر نمی‌توان پول‌های ایران را آنطور که می‌خواهیم خرج کنیم.
هرچند برخی چهره‌های سیاسی نزدیک به دولت معتقدند این سازوکار محدود به خرید محصولات غذایی و دارویی است، اما به نظر می‌رسد این موارد تنها روکشی برای انحراف افکار است!

 

پشت پرده اینستکس زمانی رخ عیان می‌کند که بدانیم این ساز و کار تنها به اروپا محدود نمی‌شود، چون اساسا مشتریان اصلی نفت ما اروپاییان نیستند درنتیجه با این ساز و کار به هر کشور ثالث دیگری نفت فروخت.
بهانه‌های اجرایی نشدن اینستکس ، چه می‌تواند باشد؟
زمانی که آمریکا از برجام خارج شد و تحریم‌های خود را علیه ایران اعمال کرد، اروپا وعده داد برای ادامه معاملات خود با ایران، یک ساز و کار مالی به نام spv راه اندازی خواهد کرد؛ اما از حرف تا عملشان، فاصله‌ای بسیار طولانی بود!

 

اکنون یک هفته از ثبت spv با نام جدید اینستکس میگذرد اما، همچنان اجرایی نشده است! ایران ماه‌ها منتظر ثبت کانال مالی اروپا بود، اکنون چه مدت باید منتظر اجرایی شدن آن باشد؟ و گذشته از آن چه تضمینی برای اجرای صحیح و بی نقص آن از سوی طرف اروپایی وجود دارد؟
حال با توجه به اینکه قرار نیست در این ساز و کار پولی به ایران برسد، قرار است چه تحولی در اقتصاد ایران رخ خواهد داد؟ از سویی دیگر علارغم مخالفت اتحادیه اروپا با تحریم‌های آمریکا علیه ایران، شرکت‌های اروپایی قرارداد‌های خود را با ایران ملغی کردند و دولت‌های اتحادیه اروپا هم هیچ اقدامی انجام ندادند؛ اکنون چه ضمانتی وجود دارد که اینستکس اجرایی شود؟ حتی اگر فرض بر این قرار گیرد که اینستکس اجرایی شود، زمانی که قرار نیست پولی به ایران داده شود، آیا اختیار تبادل کالا و خرید اجناس به ملت ایران سپرده خواهد شد؟!
برای یافتن پاسخ سوال فوق، فقط کافی است مروری کوتاه داشته باشیم بر سابقه غرب در برجامی که قرار بود همه مشکلات ملت ایران را حل کند، از آب آشامیدنی تا چرخ سانتریفیوژ‌ها.

 

 

گزارش از رهادخت رستگار
به نقل از اینترفاکس، یک دیپلمات روسی گفته است مسکو در حال مذاکره با مقامات اروپایی است تا در حلقه کشورهای اجرا کننده سازوکار پرداخت مالی با ایران موسوم به اینستکس درآید.
این سازوکار توسط سه کشور عضو اتحادیه اروپا برای کاهش فشار تحریم علیه ایران راه‌اندازی می‌شود.

«ولادیمیر شیزوف» نماینده دائمی روسیه در اتحادیه اروپا به خبرگزاری اینترفاکس گفته که این کشور مذاکراتی را با کشورهای اروپایی انجام می‌دهد تا جزو اجرا کنندگان اینستکس با ایران باشد.
این سازوکار توسط کشورهای انگلیس، فرانسه و آلمان راه‌اندازی می‌شود که امکان تجارت با ایران را علیر‌غم تحریم‌های آمریکا میسر می‌سازد.
مبنای پرداخت مالی این سازوکار عدم استفاده از دلار خواهد بود
"شیزوف" همچنین تائید کرده این سازوکار تاکنون موفقیت‌آمیز نبوده است.
 

 

: با توجه به نهایی شدن سازو کار اینستکس و اظهارات مقامات سه کشور اروپایی عضو برجام ( انگلیس، فرانسه و آلمان ) مبنی بر این که اولین تراکنش‌های این سازو کار در حال پردازش است، به نظر می رسد که اروپایی‌ها انتظار دارند که ایران در اجرای کاهش تعهدات برجامی‌اش تجدید نظر کند.

 

 

اینستکس؛ ماشین زیبای بدون بنزین

به گزارش ایسنا، روز جمعه گذشته با حضور سید عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه، هلگا اشمید معاون مسئول سیاست خارجی اروپا و نمایندگان کشورهای عضو برجام (روسیه، چین، انگلیس، فرانسه و آلمان) نشست کمیسیون مشترک برجام در وین برگزار شد.
در این جلسه اعضای شرکت‌کننده به بررسی آخرین وضعیت برجام پرداختند و مقامات جمهوری اسلامی ایران ضمن تاکید بر اهمیت اجرای تعهدات از سوی کشورهای عضو برجام تاکید کردند که اگر این موضوع اجرایی نشود ایران گام دوم خود را در راستای اجرای کاهش تعهدات برجامی‌اش با قوت و استحکام برخواهد داشت.

 

پس از پایان این نشست دیپلمات‌های شرکت‌کننده در کمیسیون مشترک برجام که در هتل پله کوبورگ وین برگزار شده بود به تشریح نتایج این نشست پرداختند چنانکه سید عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران در اظهاراتی در جمع خبرنگاران اظهار کرد: ما امروز یک جلسه طولانی داشتیم بیش از سه ساعت این جلسه به طول انجامید و در مجموع جلسه‌ای مثبت بود و نسبت به جلسات گذشته ما یک گام به جلو محسوب می‌شود. البته هنوز تا تحقق خواسته‌های ایران فاصله قابل توجهی وجود دارد و با دستاوردهای ملموسی که جمهوری اسلامی ایران دارد هنوز فاصله داریم.
این دیپلمات ارشد کشورمان گفت: با این حال ما قدم‌های رو به جلویی که در کمیسیون برداشته شد را بررسی کامل خواهیم کرد. اینها را به تهران منتقل خواهم کرد و هرگونه تصمیمی در این زمینه با تهران خواهد بود.
وی تاکید کرد: مهم‌ترین موضوعی که در این جلسه بحث شد موضوع اینستکس و کانال مالی بود که اروپایی‌ها درست کردند و سه کشور اروپایی توضیحات مبسوط و مفصلی در این زمینه ارائه کردند.
معاون سیاسی وزیر خارجه خاطر نشان کرد: اکنون اینستکس عملیاتی شده و کشورهای اروپایی مجری این طرح قول داده‌اند که در حال بررسی هستند که این سازوکار را بر روی کشورهای دیگر باز کنند تا این کشورها بتوانند از طریق این سازوکار با ایران معامله داشته باشنا
وی تاکید کرد: این پروسه خیلی دیر شروع شده و کمتر از انتظارات ماست ولی اکنون مراحل نهایی خود را طی می‌کند و به مرحله
عملیاتی شدن رسیده است.

 

عراقچی در عین حال افزود: بدون این‌که خرید نفت از ایران صورت گیرد یا اعتبارات خاصی برای اینستکس در نظر گرفته شود این سازوکار نمی‌تواند به صورت کامل انتظارات ما را برآورده کند و ما انتظار داریم کشورهای اروپایی به صورت جدی بحث فروش نفت ایران را مدنظر قرار دهد.
معاون سیاسی وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: غیر از موضوع اینستکس در بحث رآکتور اراک پیشرفت‌های خوبی داشتیم و همه اعضا تعهد کردند که در جدول زمانی مشخص شده ساخت این رآکتور جدید به پایان برسد.
به گزارش ایسنا، طبق آنچه که دیپلمات‌ها اعلام کرده‌اند در این جلسه همچنین تصمیم گرفته شده جلسه وزیران خارجه کشورهای باقی‌مانده در برجام به زودی برگزار شود گرچه هنوز در مورد محل و زمان آن تصمیم‌گیری نشده است و برخی احتمال می‌دهند که ممکن است این نشست قبل از پایان فرصت ۶۰ روزه ایران به کشورهای عضو برجام برای اجرای تعهدات‌شان برگزار شود.
در پایان جلسه کمیسیون مشترک برجام طبق روال نشست‌های پیشین از سوی این کمیسیون بیانیه‌ای منتشر شد. در این بیانیه ۹ بندی اعلام شد که فرانسه، آلمان و انگلستان به اطلاع اعضای این کمیسیون رسانده‌اند که این اینستکس عملیاتی شده و در دسترس تمام دولت‌های عضو اتحادیه اروپا قرار دارد و اولین تراکنش‌های آن در حال پردازش است. همکاری‌های تکمیلی جاری با نهاد متقابل تأسیس شده ایرانی تسریع خواهد شد.

 

 

آنها همچنین تاکید کردند که برخی دولت‌های عضو اتحادیه اروپا در حال پیوستن به سهامداران اینستکس که یک سازوکار خاص معطوف به تسهیل تجارت قانونی با ایران است می‌باشند و همچنین آنها در تلاش می‌باشند تا اینستکس را بر روی فعالان اقتصادی کشورهای ثالث نیز باز کنند.
برخی از کارشناسان و دیپلمات‌های مطلع اعلام کرده‌اند که وضعیت فعلی اینستکس که با تأخیر زیاد نیز راه اندازی شده است، مورد رضایت ایران نیست، نتوانسته مطالبات ایران را برآورده کند و تهران طی روزهای آینده با انجام اقداماتی، تصمیم خود برای کاهش تعهدات برجامی‌اش را با قوت ادامه می‌دهد و در همین چارچوب پیام خود را به کشورهای عضو برجام به ویژه کشورهای اروپایی متصدی این سازو کار خواهد رساند

 

منبع : حامیان ولایت