کودک موذن «مسجد سید» اصفهان، با آغاز جنگ، شد فرمانده اولین خط دفاعی مقابل تجاوز دشمن در جاده آبادان- اهواز و در «دارخوین» و آنقدر از «فتح المبین» و «بیت المقدس» تا «خیبر» و «والفجر 8» درخشید که «علمدار خمینی» لقب گرفت. علمداری که با یک دست، «لشکر گارد ریاست جمهوری عراق» را وادار به تسلیم کرد. «کربلای 5» که شروع شد گفت: «هرکس عاشق شهادت نیست در این عملیات شرکت نکند.» و «حاج حسین خرازی»، باید به پاداش آنهمه عشق به شهادت، خورشید عاشوراییان کربلای پنج می‌شد!

هوا داغ بود، گلوها خشک و عطش امان همه را بریده بود. قمقمه‌ای دست به دست می‌چرخید، اما هیچکس جرأت نوشیدن نداشت. هر رزمنده تنها لبانش را با آن تَر می‌کرد تا آب به نفر بعدی برسد و این معجزه ایثار بود.

سردار شهید حشمت اله امینی از فرماندهان دوران دفاع مقدس و از شهدای شاخص شهرستان سرپل ذهاب است که در عملیات نصر۷ جاویدالاثر شد و پیکرش پس از ۱۳ سال به آغوش مادرش برگشت.

من دراز کشیدم و محمدرضا در شیاری که نزدیکی ما بود شروع به راه‌رفتن کرد. بعد از چهار پنج دقیقه آمد...

بعد از گذشت ۳۵ سال از عملیات کربلای ۴، برای نخستین بار متن جلسات فرماندهی این عملیات در قرارگاه خاتم‌الانبیاء منتشر شد.

حسن ترک، عارف لشکر انصار بود؛ از سجایای اخلاقی گرفته تا تفسیر موارد سیاسی، از ذکر همیشگی نهج‌البلاغه تا کمک به خانواده‌های بی‌بضاعت از همه لحاظ تک بود، توجه به سن و سالش نکنید در همان ۲۲، ۲۳ سالگی دل در گرو ایمان داده و سر به دین سپرده بود.

«رسول ملاقلی پور» می‌گوید: «با ویلچر هرروز صبح زود می‌آمد سر کارش. گفتم: حسن آقا چرا این قدر تلاش می‌کنی. این هم سال را جنگ کرده‌ای. بیابان‌ها و کوه‌ها را رفته‌ای و آماده‌ای جانت کف دستت بود. حالا کمی استراحت کن. جواب داد: رسول خیلی دلم می‌خواهد استراحت کنم ولی نمی‌شود. بدون این که بخواهم در زندگی برای عده‌ای تکیه گاه شده‌ام. می‌ترسم من که بیفتم آنها هم بیفتند. مجبورم تا آخرین لحظه‌ای که زنده‌ام سر پا بایستم و خودم را سرپا نگهدارم. بعد هم رسول جان! خدا یک برگ مأموریت به ما داده که باشیم. وقتی هم برگ مرخصی را داد که خوب می‌رویم... وقتی فیلمی می‌سازم دلم می‌خواهد حداقل بتوانم روح حسن آقا را یک جور از خودم راضی کنم...»

حاج کاظم ادامه داد: مرتضی تا انتهای صحبت‌هایم آرام بود و به سخنانم گوش می داد. وقتی حرف‌هایم تمام شد جلوتر آمد و گفت: «داداش! بسیجی از مسجد آوردن هنر نیست، اگر از کوچه و خیابان بسیجی را به جبهه آوردی هنر است. اگر از من ناراضی هستید حکمم را تحویل می‌دهم».

در جریان عملیات «والفجر ۸» جمعی از فرماندهان سپاه جلسه‌ای در یک گودال برگزار کرده‌ بودند که در حوالی محل برگزاری این جلسه، پرتابه‌های دشمن اصابت ‌می‌کرد اما جلسه‌شان ترک نمی‌شد.

سامانه موشکی اژدر والفجر نیروی دریایی در مراسم رژه ۲۹ فروردین از مقابل جایگاه فرماندهان نظامی در تهران عبور کرد.

۲۰ فروردین ۱۳۶۲ عملیات «والفجر یک» در منطقه فکه انجام شد و در پنجمین روز این عملیات سخت، «رضا چراغی» فرمانده لشکر ۲۷ حضرت رسول(ص) به شهادت رسید. فرمانده‌ای که قرار بود خرداد ماه، مراسم عروسی‌اش برگزار شود.

شهید سپهبد علی صیاد شیرازی در دوران دفاع مقدس در جریان عملیات والفجر یک یک طرح بی سابقه در دوران دفاع مقدس را طراحی و اجرا کرد که به عنوان آتش به جای خون معروف شد.

تعداد زیادی از زائران اردوهای راهیان نور این روزها از مناطق فکه، محل شهادت شهید آوینی و شهدای روایت‌فتح، شهدای کانال کمیل و کانال حنظله، طلاییه، شهدای یادمان والفجر هشت و.... حضور پیدا می‌کنند.

یکی از واحدهایی که در دوران مقدس بیشترین نقش را داشت و کمتر به آن پرداخته شده، گردان‌های مهندسی رزمی است که از آنها به عنوان سنگرسازان بی‌سنگر یاد می‌شود.

ماجرای پیرزنی که تخم‌مرغ‌ به جبهه می‌فرستاد را برخی از ما شنیده‌ایم، ماجرایی که شهید رفیعی در تمام جلسات به آن اشاره می‌کرد تا اینکه یکی از نیروهایش به شوخی حرفی به او می‌زند.

شهید «عبدالعظیم خلیل‌زاده» ۱۲ساله بود که دور از چشم پدر و مادر راهی جبهه شد. او بعد از چند بار اعزام در عملیات «والفجر ۴» به اسارت بعثی‌ها درآمد و به‌خاطر شدت جراحات در بیمارستان آل‌رشید عراق به شهادت رسید.

بین رفیق‌هایش شرط گذاشته بود که اگر کسی غیبت کرد، بقیه بزنند پس گردنش. اما خودش اولین نفری بود که پس‌گردنی خورد.

شهید محمد حسین یوسف‌الهی همان شهیدی است که سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی وصیت کرده بود که پیکرش در کنار وی در گلزار شهدای کرمان دفن شود.

آزاده دفاع مقدس «بهروز نصرالله‌زاده» می‌گوید: آقای ناصری در مدرسه اِلبارتی هفت تپه خوزستان، معلم علوم ما بود. باهم در عملیات «والفجر مقدماتی» شرکت کرده بودیم که به اسارت بعثی‌ها درآمدیم.

آتش دشمن لحظه‌به‌لحظه بیشتر می‌شد و این به‌مثابه اعلام شروع پاتک بود. ناگهان دوباره از آخر کانال پیام رسید، هرچه زودتر نارنجک بفرستید. دیدم همان برادر کوچولو، دو پا داشت، دو پای دیگر قرض گرفت و سراغ نارنجک‌هایی رفت که در قسمت دیگر کانال، کمتر از آن‌ها استفاده می‌شد.