تالاب‌ها از کهن‌ترین و در عین حال شکننده‌ترین زیست‌بوم‌های زمین‌اند؛ نه کاملاً خشکی‌اند و نه تماماً آب. مرزهایی زنده که حیات در آن‌ها به تعادل رسیده است. بر اساس تعریف کنوانسیون رامسر، تالاب به محدوده‌ای از مرداب‌ها، باتلاق‌ها، آبگیرها، دریاچه‌ها و سواحل کم‌عمق گفته می‌شود که به‌صورت دائمی یا فصلی با آب پوشیده شده‌اند؛ اما در زیست واقعی انسان، تالاب چیزی فراتر از یک تعریف علمی است: تالاب، ضامن زیستن است. حتی شاید بتوان تالاب‌ها را بعنوان سلول‌های سیستم ایمنی زمین تصور کرد. وقتی تالاب زنده است، اقتصاد محلی نفس می‌کشد. صیادی، دامداری سنتی، کشاورزی پیرامونی و گردشگری به‌صورت پایدار جریان دارند. پرندگان مهاجر می‌آیند، آب تصفیه می‌شود، گردوغبار مهار می‌شود و اقلیم منطقه متعادل می‌ماند. تالاب زنده، سپری طبیعی در برابر سیلاب‌هاست، فیلتر آلودگی‌های آب است، و پناهگاه تنوع زیستی. اما وقتی تالاب می‌میرد، مرگ فقط در آب اتفاق نمی‌افتد. خشکی تالاب یعنی فقر، بیکاری، مهاجرت اجباری، افزایش بیماری‌های تنفسی، طوفان‌های گردوغبار و ریزگرد. وضعیت تالاب‌ها در ایران را می‌شود به‌عنوان یک روند تدریجی و فرسایشی روایت کرد؛ روندی که از دهه‌های گذشته آغاز شده و امروز به نقطه‌ای بحرانی رسیده است. ایران کشوری نیمه‌خشک و کم‌بارش است، اما تالاب‌ها در این اقلیم همواره نقش تنظیم‌کننده چرخه آب و حیات را داشته‌اند. تا چند دهه پیش، بسیاری از تالاب‌های بزرگ کشور به‌ واسطه رودخانه‌های دائمی، سیلاب‌های فصلی و دانش بومی بهره‌برداری از آب، زنده و پویا بودند و معیشت هزاران خانوار به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به آن‌ها وابسته بود. اما از دهه ۴۰ و به‌ ویژه پس از دهه ۷۰ شمسی، الگوی توسعه در ایران به‌ تدریج بر مهار حداکثری آب استوار شد: سدسازی گسترده، انتقال آب بین‌حوضه‌ای، توسعه کشاورزی پرمصرف و برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی. این سیاست‌ها، حق‌آبه طبیعی تالاب‌ها را قطع یا به‌ شدت کاهش داد. تالاب‌هایی که حیات‌شان به تداوم جریان آب وابسته بود، ابتدا فصلی شدند، سپس کوچک‌تر و در نهایت به پهنه‌های خشک و ترک‌خورده تبدیل شدند. هم‌زمان با کاهش بارندگی‌ها، فشارهای ثانویه نیز تشدید شد؛ ورود فاضلاب‌های شهری و صنعتی، پساب‌های کشاورزی آلوده و تغییر کاربری اراضی پیرامونی. تالاب‌ها به‌جای آنکه به‌عنوان یک اکوسیستم زنده مدیریت شوند، به مخزن تخلیه مشکلات تبدیل شدند. نتیجه: افت شدید تنوع زیستی، نابودی زیستگاه پرندگان مهاجر و آغاز چرخه‌ای از ریزگردها، بیماری‌های تنفسی و فروپاشی معیشت محلی بود. امروز تالاب‌های ایران در وضعیت‌های متفاوتی قرار دارند؛ برخی هنوز با حداقل‌های حیاتی زنده‌اند، برخی در آستانه مرگ‌اند و برخی دیگر عملاً از نقشه زیست‌ محیطی کشور حذف شده‌اند. آنچه آینده این تالاب‌ها را تعیین می‌کند، نه صرفاً میزان بارش، بلکه بازنگری در حکمرانی آب، بازگرداندن حق‌آبه‌های طبیعی و پذیرش این واقعیت است که تالاب‌ها هزینه‌ی اضافی توسعه نیستند، بلکه شرط بقای آن‌اند. روز جهانی تالاب‌ها سالیانه در تاریخ ۲ فوریه برگزار می‌شود. هدف از برگزاری روز جهانی تالاب‌ها، افزایش آگاهی جهانی در مورد نقش حیاتی تالاب‌ها برای مردم و سیاره است. این روز در ۲ فوریه ۱۹۷۱ در شهر رامسر ایران و در کنوانسیون رامسر به امضا رسید.

دریاچه ارومیه، که زمانی بزرگ‌ترین دریاچه آب شور خاورمیانه به‌شمار می‌رفت، طی دو دهه گذشته در پی خشکسالی‌های مداوم، سدسازی بر رودخانه‌های ورودی و برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، با کاهش شدید سطح آب مواجه شده است. هرچند افزایش بارندگی‌ها و اجرای برخی طرح‌های احیایی در سال ۱۳۹۸ به بهبود موقت وضعیت این پهنه آبی انجامید، اما تداوم خشکسالی و ضعف مدیریت منابع آب در اوایل دهه ۱۴۰۰، بار دیگر روند احیا را متوقف و شرایط را به نقطه‌ای بحرانی بازگرداند.

پس از چندین دهه آزمون و خطا در سدسازی و برداشت بی‌محابا از آب‌های زیرزمینی، بحران آب به مرز انفجار رسیده است و اکنون با نگاهی به اقدامات دولت‌ها به این مسئله می‌پردازیم.

وزیرمنابع آبی عراق گفت: قرار است درکنفرانس اسفندماه تهران، پیشنهاد ایجاد سدهای مشترک در مرز مشترک بین ایران و عراق به منظور بهره برداری از آب موجود یا افزایش ظرفیت ذخیره سازی سدهای موجود ارائه دهیم.

سگ‌های آبی بیشتر وقت خود را صرف غذا خوردن و ساخت و ساز می‌کنند. آنها سدهای خود را با قطع کردن شاخه و تنه درختان می‌سازند. در مستندی که در ادامه گزارش می‌بینید بیشتر با این حیوانات شبگرد آشنا می‌شوید.

سازه‌های آبخیزداری و آبخوانداری از سرعت سیل و تخریب آن می‌کاهد و آب پس از آبگیری به تدریج از این سازه‌ها خارج و وارد اکوسیستم می‌شود.

عراق می‌گوید که در گفت‌وگوی امروز وزیر منابع آب این کشور با فرستاده اردوغان، آنکارا با افزایش رهاسازی حق آبه عراق طی روزهای آینده موافقت کرد.

سفیر ترکیه در بغداد امروز (سه‌شنبه) با انکار نقش کشورش در قطع آب عراق و تغییر مسیرهای آبی به آن کشور، اعلام کرد که عراق به دلیل هدر رفت زیاد آب و عدم استفاده درست، مسئول خشکی است که در حال حاظر با آن دست و پنجه نرم می‌کند.

یک کارشناس محیط زیست گفت: باید بتوانیم با دیپلماسی فعال و استفاده از قوانین بین‌الملل، مشکل ریزگردها‌ را برطرف کنیم.

رئیس سازمان مدیریت بحران گفت: ترکیه با احداث سد باعث افزایش ریزگرد‌ها شده است و باید از قوانین بین المللی استفاده کنیم تا این کشور حقابه‌ ایران را تامین کند.

سفیر ترکیه در بغداد نسبت به کاهش چشمگیر ذخایر آب در کشورش در سال ۲۰۳۰ هشدار داد.

یک کارشناس محیط زیست گفت: مدتی است که سدسازی‌ها و بخصوص سدسازی‌های ترکیه باعث به وجود آمدن مشکلاتی از جمله بروز ریزگرد‌ها در کشور شده است.

وزیر امور خارجه گفت: برای ما در ایران قابل قبول نیست کشور ترکیه اقداماتی را در حوزه سدسازی انجام بدهد و نتیجه آن مشکلاتی برای مردم ایران و منطقه شود.

کارشناس محیط زیست گفت: سد ایلیسو تنها یکی از ۱۰ پروژه‌ی بزرگ آبی ترکیه است.

وزیر منابع آبی عراق نسبت به قصد ترکیه برای ساخت سد جدیدی بر روی رودخانه دجله هشدار داد.

یک پژوهشگر آب گفت: مشکل فعلی آب سوءمدیریت است که در کل حوضه‌های آبریز اتفاق افتاده و موضوع دیگر اینکه برخی راهکارهای مقطعی اجرا می‌شود، کاش درس بگیریم، دنبال راهکارهای اساسی باشیم، امروز مشکلات به معضلات اجتماعی-اکولوژیکی ختم شده و نمونه آن را در خوزستان شاهدیم.

وزیر کشاورزی و منابع اقلیم کردستان گفت: طراحی ۹ سد و ۲ پروژه آبیاری آماده ساخت در این منطقه بر عهده شرکت‌های ایرانی بوده است.

کشوری که خود سیاست سدسازی را به بدترین شکل اجرا می کند نمی تواند از همسایه هایش توقع داشته باشد که بر روی رودخانه ها سد نسازند.

سیل شدید بر اثر شکستن یخچال‌های هیمالیا در هند ۶۱ کشته بر جای گذاشت و بیش از ۱۵۰ نفر نیز مفقود شده‌اند.

سعید محمد، فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء (ص) از احداث ۶۲ سد با ۴۵ درصد حجم مخازن آبی در کشور خبر داد.