گرمای سوزان و خشکسالی‌های بی‌سابقه در تابستان جاری، اکوسیستم‌ها و کسب‌وکارهای متعددی را در سراسر اروپا به زانو درآورده است. از دریاچه‌های اسلوونی و شاخه‌های رود دانوب در صربستان گرفته تا مزارع پرورش ماهی در جمهوری چک، رومانی و مجارستان، بحرانِ کم‌آبی، حیاتِ آبزیان و معیشت ماهی‌گیران را با تهدیدی جدی و فراگیر روبرو کرده است.

نمایان شدن بستر رودخانه‌ها، خشک‌شدن زمین‌های کشاورزی و تلاش مردم برای خنک‌شدن در شهرهای مختلف جهان، تصویری روشن از اثرات گسترده گرمای شدید و خشکسالی در روزهای اخیر ارائه می‌دهد.

با خشک شدن رودها در ادامه خشکسالی در اروپا نظام حمایتی کشاورزی این اتحادیه را زمین‌گیر و امنیت غذایی را با چالش روبرو می‌کند.

تغییرات اقلیمی، خشکسالی، تنش دمایی و نبود جریان آب در بستر رودخانه زاینده‌رود، منجر به پیداش پدیده کُلُروز (زرد شدن برگ درختان) و خزان زودرس درختان چنار در سال‌های اخیر در اصفهان شده است و با برگ‌ریزان، شاهد خزان در تابستان هستیم. بسیاری از درختان کهنِ ۷۰ تا ۸۰ سال در حاشیه زاینده‌رود که ریشه آن‌ها در خاک اطراف رودخانه بوده است، اکنون در نبودِ جریان آب روی بستر رودخانه با تنش‌های آبی مواجه هستند و با وجود آب‌رسانی با تانکر، به علت نبود آب کافی و کاهش آب‌های زیرزمینی بسیاری از درختان ریشه‌دار اصفهان دچار تنش خشکی می‌شوند؛ به‌طوری که در تابستان غیر از خشکسالی، شاهد خزان فضای سبز در اصفهان بوده‌ایم.

تغییرات اقلیمی، خشکسالی، تنش دمایی و نبود جریان آب در بستر رودخانه زاینده‌رود، منجر به پیداش پدیده کُلُروز (زرد شدن برگ درختان) و خزان زودرس درختان چنار در سال‌های اخیر در اصفهان شده است و با برگ‌ریزان، شاهد خزان در تابستان هستیم.

بخش‌های گسترده‌ای از این قاره در تابستانی با گرمای شدید، با آتش‌سوزی‌های گسترده و خشکسالی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

تابستان کم‌سابقه اروپا که با گرمای شدید و خشکسالی همراه بوده، رودخانه‌های این قاره را به پایین‌ترین ترازهای تاریخی رسانده و آثار باستانی و بقایایی را که سال‌ها زیر آب پنهان بودند، نمایان کرده است؛ از استخوان‌های باستانی گرفته تا کشتی‌های غرق‌شده متعلق به یک قرن پیش.

دولت هلند با اعلام رسمی کمبود آب، محدودیت‌هایی برای مدیریت منابع آبی اعمال کرد.

رئیس مرکز ملی اقلیم سازمان هواشناسی از ثبت آنومالی مثبت یک تا سه درجه‌ای دما در کشور طی هفته جاری خبر داد.

جدیدترین مدل‌های جهانی از پاییزی پربارش و احتمال ترسالی گسترده در ایران خبر می‌دهند و کارشناسان معتقدند این فرصت می‌تواند نقطه آغاز خروج تدریجی کشور از بحران آب و خشکسالی باشد؛ به شرط آنکه بارش‌ها به‌درستی مدیریت و ذخیره شوند.(تصاویر از هادی نیک)

در پی بارندگی‌های سنگین اخیر در افغانستان و سرریز سدهای این کشور، جریان آب ورودی به منطقه سیستان را پس از سال‌ها خشکسالی افزایش داده است. هرچند این میزان آب برای احیای کامل زمین‌های منطقه کافی نیست، اما همین مقدار محدود نیز موجب جان‌گیری دوباره چاه‌های آب کشاورزی، تر شدن خاک، بهبود شرایط کشت و بازگشت طراوت و نشاط به سیستان شده است. مردم منطقه از این رخداد ابراز رضایت و امیدواری کرده‌اند، هرچند آن را زودگذر می‌دانند.

دریای خزر در سه دهه گذشته نوسانات شدیدی را تجربه کرده است. پس از اوج تراز آب در دهه ۱۳۷۰، سطح این دریاچه بسته جهان بار دیگر روندی کاهشی به خود گرفت؛ به‌گونه‌ای که تنها در سال‌های اخیر بیش از یک متر از تراز آب آن کاهش یافته و هزاران هکتار از بستر ساحلی، به‌ویژه در خلیج گرگان، از آب بیرون مانده است. در خلیج گرگان، جایی که تا چند سال پیش قایق‌ها پهلو می‌گرفتند و صیادان، دامداران و فعالان گردشگری معاش خود را از دریا تأمین می‌کردند، امروز زمین‌های ترک‌خورده، اسکله‌های بی‌مصرف، قایق‌های به‌گل‌نشسته و سازه‌های متروک باقی مانده است. آنچه در این تصاویر دیده می‌شود، نه صرفاً یک تغییر جغرافیایی، بلکه عقب‌نشینی تدریجی یک زیست‌بوم و یک اقتصاد محلی است. کاهش ورودی آب رودخانه‌ها، افزایش تبخیر ناشی از گرمایش اقلیم و مداخلات انسانی، خلیج گرگان را با خطر خشک‌شدن کامل روبه‌رو کرده است. پیامد این روند، نابودی زیستگاه‌های پرندگان مهاجر، افزایش کانون‌های گردوغبار نمکی و فروپاشی مشاغلی است که نسل‌ها بر پایه حضور آب شکل گرفته بودند.

در شمال کنیا، خشکسالی طولانی‌مدت میلیون‌ها نفر را با کمبود شدید غذا و آب مواجه کرده و مرگ دام‌ها بحران را برای جوامع عشایری عمیق‌تر کرده است

ذخایر ۱۴ سد کشور زیر ۱۰ درصد است، کاهش کیفیت و کمبود آب، مراکز جمعیتی بزرگ ایران را تهدید می‌کند,

دریاچه ارومیه، که زمانی بزرگ‌ترین دریاچه آب شور خاورمیانه به‌شمار می‌رفت، طی دو دهه گذشته در پی خشکسالی‌های مداوم، سدسازی بر رودخانه‌های ورودی و برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، با کاهش شدید سطح آب مواجه شده است. هرچند افزایش بارندگی‌ها و اجرای برخی طرح‌های احیایی در سال ۱۳۹۸ به بهبود موقت وضعیت این پهنه آبی انجامید، اما تداوم خشکسالی و ضعف مدیریت منابع آب در اوایل دهه ۱۴۰۰، بار دیگر روند احیا را متوقف و شرایط را به نقطه‌ای بحرانی بازگرداند.

برخی از روستاهای سیستان و بلوچستان در پی خشکسالی‌های پی‌درپی، طوفان‌های شن و نبود آب، به‌تدریج از سکنه خالی شدند و امروز تنها مخروبه‌هایی از آن‌ها باقی مانده است که در میان این ویرانی‌ها شاخه‌های درختان خشک «گز» چنان خانه‌ها را در آغوش گرفته‌اند که گویی آخرین نشانه های حیات هستند که نمی‌خواهند این سرزمین را رها کنند. خشکسالی در سیستان و بلوچستان دیگر یک تهدید مقطعی نیست؛ بحرانی مزمن است که با مشکلات حق‌آبه تالاب هامون، کشاورزی و معیشت مردم را از بین رفته و موج گسترده‌ای از مهاجرت از روستاهای اطراف زابل را رقم زده است؛ بسیاری کوچ کرده‌اند و آنان که مانده‌اند، به‌تدریج از چرخه زندگی اجتماعی حذف می‌شوند. امروز، خرابه‌های خانه‌ها و درختان گز خشکیده نشانه‌ ای از زیست فراموش‌شده‌اند؛ تصاویری که ثبت آن‌ها تلاشی است برای هشدار درباره سرنوشت روستاهایی که آرام و بی‌صدا خاموش می‌شوند.

در جدال تشنگی مزمن سمنان و نگرانی‌های زیست‌محیطی مازندران، انتقال آب خزر به یک تصمیم ملی و پرچالش بدل شده است که انجامش به اقناع باورمردم نیازمند است .

نقشه‌های پیش‌بینی سامانه بارشی روز چهارشنبه ۲۶ آذر، بسیاری از ناظران هواشناسی را شگفت‌زده کرد؛ تهران در حالی خشک ماند که مناطقی مانند یزد و کرمان شاهد بارش برف بودند.

ویدیوهای منتشر شده از قله دماوند در روزهای پایانی پاییز در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که این بلندترین کوه ایران سرانجام سفیدپوش شد. ماه‌های پیش و در پی خشکسالی بی‌سابقه در ایران، ردی از برف بر روی دماوند نمانده بود.

دریاچه «اِلدانِ ساری» یا آب‌بندان پِلِه، با وسعتی حدود ۱۷ هکتار که در فصل بارندگی به بیش از ۳۰ هکتار می‌رسد، در روستای الندان از بخش چهاردانگه‌ شهرستان ساری قرار دارد و به‌عنوان یک اثر طبیعی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این دریاچه تنها از نزولات آسمانی تغذیه می‌شود و بارش‌های فصلی که از میان جنگل‌های اطراف جاری می‌شوند، مهم‌ترین منبع آب آن به‌شمار می‌آیند. در فصل‌های بهار و تابستان، بخش قابل‌توجهی از آب دریاچه برای کشاورزی روستاهای اطراف برداشت می‌شود و خالی‌شدن نسبی آب تا اوایل پاییز معمولاً رخدادی طبیعی است. اما امسال، کاهش شدید بارش و افزایش قابل‌توجه دما، روند خشک‌شدن دریاچه را به مرحله‌ای بی‌سابقه رسانده است؛ به‌طوری که به گفته اهالی، چنین افت سطح آب در این زمان از سال سابقه نداشته است. بر اساس گزارش سازمان هواشناسی مازندران، میزان بارش ثبت‌شده در آبان امسال تنها ۲۵.۶ میلی‌متر بوده؛ رقمی که نسبت به میانگین بلندمدت ۸۲.۱ میلی‌متر، کاهش ۶۹ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین میانگین دمای آبان ۱۴۰۴ به ۲۴.۷ درجه سانتی‌گراد رسیده است؛ عددی که ۲.۵ درجه گرم‌تر از نرمال بلندمدت و حدود ۱۱ درجه بیشتر از دمای سال گذشته است. این شرایط کم‌سابقه، آینده دریاچه الندان را بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر خشکی قرار داده است.