در روزهای اخیر و پیش از این اجلاس، وزرای دفاع روسیه و ترکیه دوشنبه (22 بهمن جاری) پس از نشست دوجانبه در آنکارا، با صدور بیانیهای بر سر ایجاد ثبات در شهر «ادلب» سوریه از طریق اتحاذ «تدابیر قاطعانه» توافق کردند. این بیانیه همچنین به دغدغههای امنیتی ترکیه نسبت به گروههای کرد اشاره و بر لزوم مدیریت آنها در چارچوب یک فهم مشترک تأکید میکند. اما درباره چالشهای ایران با ترکیه در نشست فردا ملاحظاتی وجود دارد که در ادامه میآید:
تجربه نشست سران سه کشور در تهران و دیدار پوتین و اردوغان تنها چند روز پس از آن و جلوگیری از عملیات نظامی ارتش سوریه در ادلب باید ایران را نسبت به نشست اخیر وزرای دفاع ترکیه و روسیه و هماهنگیهای احتمالی آنها حساستر کند. البته در وضعیت خوشبینانه نشست مذکور را میتوان در راستای استراتژی روسیه برای تعامل با همه بازیگران نیز فهم کرد.
جمهوری اسلامی ایران در چند موضوع با ترکیه اختلاف نظر دارد. ایران از مذاکرات کردها با دمشق حمایت میکند و خواهان حفظ حاکمیت یکپارچه در سوریه است؛ اگرچه احتمالاً و اضطراراً با شکلی از خودمختاری کردها کنار خواهد آمد اما ترکیه نگاه مثبتی و مطمئنی به حضور ارتش سوریه در مرزهای شرق فرات ندارد و در پی مشارکت در امنیت سازی در آنجاست. اختلاف دوم ایران با ترکیه بر سر ایجاد منطقه امن مورد درخواست ترکها در شمال شرق سوریه است. ایران اگرچه تاکنون نسبت به این موضوع واکنش فراگیری نشان نداده، اما با حضور ترکیه در این مناطق مخالف و خواهان استقرار ارتش سوریه است. سومین چالش ایران و ترکیه نیز عملیات ارتش سوریه در ادلب و آزادسازی آنها از وجود تروریستهاست. البته اختلاف چهارمی نیز میتوان به این فهرست اضافه کرد و آن نقش بشار اسد در آینده سیاسی سوریه است؛ ایران از نامزدی اسد در انتخابات بعدی ریاستجمهوری سوریه حمایت خواهد کرد.
بههرروی جمهوری اسلامی ایران بهرغم کامیابیهای میدانی در سوریه اکنون و در آستانه تحولات سیاسی در این کشور، اختلاف نظرهای مهم و تعیینکنندهای با ترکها دارد. نشست روزهای آینده اگرچه میتواند باعث تقویت نقاط اشتراک ایران و ترکیه شود، اما چالشها همچنان پابرجاست؛ آنچنان که از نشست پیشین سه رئیسجمهور تاکنون اختلاف نظرها کاهش نیافته است.
منبع : اندیشکده راهبردی تبیین
